Hepatit A’nın etkeni hepatit A virüsüdür (HAV).
Hepatit A virüsü, hepatit A geçirmekte olan kişilerin dışkısı
ile yayılmaktadır. Hasta kişinin dışkısı ile atılan virüsün
sağlam kişiler tarafından ağız yoluyla alınması gerekmektedir.
Bu birkaç yolla olabilir, örneğin hepatit A virüsü ile enfekte
olan kişi yiyecek hazırlıyorsa ve tuvaleti kullandıktan sonra
ellerini yeterli derecede yıkamadıysa ve yiyecekler dokunduysa
hepatit A virüsü kolaylıkla bulaşır. Hepatit A virüsü
yiyeceklerle olduğu kadar içme suyu ile de bulaşabilmektedir.
Hepatit A enfeksiyonu, hasta olan kişilerle yakın temas yolu
ile veya daha nadir olmak üzere cinsel temas ile de
bulaşabilmektedir. Hepatit A geçiren birkişi ile yakın temas
sonrasında hastalığın bulguları ne kadar süre sonra ortaya
çıkar? Hepatit A ‘nın kuluçka dönemi 15-50 gün arasında
değişir. Ortalama 28 gündür.
Hepatit A’nın belirtileri nelerdir?
Hepatit A hastalığını belirti vererek geçiren kişiler
kendilerini oldukça hasta hissederler. Belirtiler ateş,
iştahsızlık, bulantı, mide ağrısı, koyu renkli idrar ve ciltte
ve gözlerin beyaz kısımlarında sarı renk gelişmesidir.
Hastalık genellikle ani başlar ve belirtiler iki aya kadar
devam edebilir. Ancak bazı kişilerde (yaklaşık %15) hastalığın
belirtileri 12 aya kadar uzayabilmektedir. Hastalığı belirtili
geçiren erişkinlerin %11-22’sinin hastaneye yatırılması
gerekmektedir ve ortalama 27 gün işten uzak kalırlar. Hepatit
A’nın belirti göstererek geçirilmesi kişinin yaşı ile
ilgilidir. Çoğu zaman 6 yaşından küçük çocuklar genelde
hastalığı belirtisiz geçirirken, erişkinlerin çoğunluğu
(yaklaşık %70) hepatit A enfeksiyonunu belirti vererek
geçirirler.
Hepatit A oldukça ciddi olabilir. Ani gelişen karaciğer
yetmezliği ile (akut fulminan hepatit) ölüme neden
olabilmektedir. Hepatit A kısa süreli bir hastalığa
(akut hastalık) neden olur, uzun süreli devam etmez (kronik
hastalık). Hepatit B ve hepatit C kronik enfeksiyona neden
olur.
Hepatit A tüm dünyada yaygın olarak görülen hastalıklardan
birisidir. Özellikle Latin Amerika, Afrika, Orta Doğu, Asya,
ve Batı Pasifik ülkelerinde sık görülmektedir. Bu tablo
göstermektedir ki dünyada pek çok ülkeye yapılan yolculuklarda
hepatit A enfeksiyonuna yakalanma ihtimali yüksektir. Amerika
bulaşıcı hastalıkları kontrol merkezinin yolculuk yapacak
kişiler için hepatit A aşısı olmalarını önermediği sadece
birkaç ülke vardır: Kanada, Batı Avrupa, Avustralya, Yeni
Zelanda ve Japonya.
Bir kişi hepatit A enfeksiyonu geçip geçirmediğini nasıl anlar?
Bunu sadece kan testi kesin olarak gösterebilir. Hepatit A
hastalığının belirtileri virüslerin neden olduğu diğer
hepatitlerle benzerdir. Kan testi aynı zamanda kişinin daha
önce bir hepatit A enfeksiyonu geçirip geçirmediğini de
gösterir.
Hepatit A’nın tedavisi var mıdır?
Hepatit A’yı tedavi edecek bir ilaç yoktur, yani hepatit A’nın
tedavisi yoktur. Yatak istirahati, sıvı takviyesi ve ateş
düşürücü ilaçlar kullanılmaktadır.
Hepatit A enfeksiyonu geçirmekte olan bir kişi hastalığı ne
kadar süreyle çevresine bulaştırabilir?
Hepatit A enfeksiyonunun hasta kişi tarafından çevreye en
muhtemel olarak bulaştırıldığı dönem hastalığın belirtilerinin
ortaya çıkmasından iki hafta önce başlar. Açık bir şekilde,
eğer kişi hepatit A hastası olduğunun farkında değilse diğer
insanlara hastalığın bulaşmasını engellemek zordur. Hastalığın
bulaştırıcılığı zaman içinde azalır ve belirtiler başladıktan
sonraki (ciltte ve gözlerdeki sarılık) bir hafta veya daha
uzun bir süre devam eder.
Eğer bir kişi hepatit A’ya karşı aşılı değilse ve hepatit A
geçiren bir kişi ile yakın temasta bulunursa ne yapmalıdır?
Aşılı olmayan bir kişi hepatit A virüsü ile temas ettiğini
düşünüyorsa hemen doktora başvurmalıdır. Gerçekten hepatit A
virüsü ile karşılaşmış olma ihtimali varsa kişiye
immünglobulini (insanlardan alınan ve hepatit A’ya karşı
koruyucu antikorlarıda içeren konsantre antikorlar)
verilebilir. Bu koruyucu antikorlar hepatit A hastalığının
gelişmesini engelleyebilir. Hepatit A immünglobulininin,
virüsle karşılaşmadan sonraki iki hafta içinde uygulanması
gerekmektedir. İmmünglobulin karşılaşma sonrası ne kadar kısa
süre içinde uygulanırsa hastalıktan koruma ihtimali o kadar
yüksek olur.
Hepatit A enfeksiyonu birden fazla kez geçirilebilir mi?
Hayır. Kişi birkez hepatit A geçirdiğinde, hastalığa karşı
bağışıklık kazanır ve tekrar hastalığa yakalanmaz.
Hepatit A virüsünün hepatit B ve hepatit C virüslerinden farkı
nedir?
Hepatit A, B ve C virüslerinin hepsi karaciğere saldıran ve
birbirlerine benzer belirtilere neden olan virüslerdir.
İnsanlar hepatit A virüsünü hastalığı geçiren kişiyle yakın
temas sonucunda alır. Hepatit B ve C virüsleri ise hasta
kişinin kanı veya vücut sıvılarının hasta olmayan bir kişinin
kan akımına ulaşması yoluyla bulaşır. Hepatit B ve C virüsleri
hayat boyunca devam eden karaciğer problemlerine neden
olabilirken hepatit A hayat boyu süren bir enfeksiyona neden
olmaz. Hepatit A ve B’nin aşısı vardır ancak şu an için
insanları hepatit C’den koruyabilecek bir aşı yoktur. Eğer bir
kişi daha önce bu hepatitlerden herhangi birisini geçirmişse,
bu diğerlerini geçirmesini engellemez. Diğer hepatitleri de
geçirebilir.
kaynak:www.asidanisma.com
