Emzirme, bebeğin sağlıklı büyümesi ve
gelişmesi için en uygun, eşi bulunmaz bir beslenme
yöntemidir ve anne ile bebeğin sağlığı üzerinde çok özel
biyolojik ve duygusal bir etkiye sahiptir.
Başarılı bir emzirmenin başlatılması ve sürdürülmesi için
annelerin, gebelik sırasında ve
doğumu izleyen dönemde toplum, aile ve tüm sağlık sistemi
tarafından desteklenmesi gerekir.
Emzikli kadının süt salınımını etkileyen faktörler şu şekilde
sıralanabilir:
* Bedensel faktörler: Anne yaşı, fiziksel aktivite, gebelik
sayısı, gebelikte kazanılan ağırlık
vb. genç yaşta (18 yaş altı) anne olanlar, henüz kendileri
büyüme çağında olduklarından;sık doğum yapanların enerji depoları azalmış olduğundan, ağır
işte çalışanların ise fazla
enerji harcamaları nedeni ile salgıladıkları sütün
karşılığında enerji alamazlarsa kendi
dokularını harcarlar. Bunun sonucunda anne sağlığı bozulduğu
gibi yeterince de süt
veremezler.
* Çevresel faktörler: Sosyal-ekonomik ve kültürel faktörler
olarak incelenir. Toplumun
örf-adet ve gelenekleri nedeni ile doğumdan sonra uzunca bir
süre çocuğun emzirilmemesi
süt salımınını azaltır. Oysa doğar doğmaz ilk bir saat içinde
emzirme, süt salınımını
arttırır.
* Emme refleksi: Sağlıklı yeni doğanın meme başını kavraması
kolaydır. Bebek ağzını
açtığında meme ucu ve etrafındaki kahverengi halka dilinin üst
kısmına gelecek şekilde
ağzına yerleştirilmelidir. Emzirme sırasında bebeğin, göğüste
tutuluş şekli çok önemlidir.
Uygun olmayan emzirme pozisyonu; meme başlarının çatlamasına
ve acımasına, yeterli
süt gelmemesine ve bebeğin memeyi alamaması gibi sorunlara
neden olur. Emzirme iyî
bir pozisyonda ise ( bebeğin vücudu tümüyle anneye doğru
dönüktür) bebek uzun ve derin
emer, rahat ve mutludur, annenin meme uçları acımaz. Birçok
annenin, özellikle ilk
çocuklarında emzirmeye başladıklarında yardıma ihtiyacı
vardır.
Eğer bebek; memeyi ağzı ile iyi bir şekilde kavrıyorsa, gecede
dahil olmak üzere istediği
sıklıkta emebiliyorsa, yeterli süt gelecektir.
* Psikolojik faktörler: Üzüntü, stres süt verimini engeller.
Annenin veya yeni doğanın
hastalığı, evdeki huzursuzluklar, ailede diğer çocukların
fazla oluşu ve annenin onlarla da
ilgilenme mecburiyeti, ekonomik yetersizlikler vb. nedenler
annede stres ve üzüntü yaratır.
Bazı ilaçlar: Sakinleştirici, ağrı giderici ile diğer
ilaçların kullanımına dikkat edilmelidir.
Kadının fiziksel rahatsızlıklarını azaltmak önemlidir, ama bu
tür ilaçların rastgele ve
aşın kullanımı süt verimini olumsuz etkileyebilir.
* Beslenme: Emzirme sırasındaki enerji ve besin öğeleri
ihtiyacı gebelikte olduğundan
fazladır. Anne gebelikte iyi beslenmişse, ihtiyaçlarını kısmen
karşılayabilecek yağ
birikiminde bir depoya sahiptir. Bu yağ deposunun kullanılması
ile doğumu izleyen ilk
haftalarda anne kilo kaybeder.
Süt veren kadın hem kendi vücudundaki besin öğeleri depolarını
dengede tutmak hem de
salgıladığı sütün karşılığı olan enerji, protein, mineral ve
vitaminleri yeterince almalıdır. Aksi
takdirde kendi vücudundan harcar. Bu da sağlığının bozulmasına
ve yetersiz süt salgılanmasına
neden olur.
Bebeğinizi emzirirken ona doğanın sunduğu en iyi besini
veriyorsunuz. Bu nedenle, ilk günlerde bazı zorluklar
yaşasanız bile pes etmeyin. Sonuçta emzirebilmek ve yaşamın
ilk 6 ayı boyunca saf anne sütü verebilmek sizin bunu yapma
arzu ve inancınıza bağlıdır. "Ben bunu yapacağım" dediğinizde
işin %90'ı çözülür. Bu yeni beceriyi bebeğinizle birlikte
sizde öğreneceksiniz. Önceleri nasıl emeceğini bilmiyor ve
uzun süre emmeye uğraşıyorsa üzülmeyin, biraz sabırlı olun.
İlk haftaları atlattıktan sonra, bebeğinizi aylar boyunca
başarı ile emzireceksiniz.
Bebeğiniz emmeye başladıktan sonra yanma veya acı
hissederseniz bebek memeyi yanlış yakalamış olabilir. Bu
durumda derin bir nefes alıp gevşemeye çalışın. Bebeğiniz
huzursuz ve sinirleniyor ise pozisyon ve tekniğinize mutlaka
tekrar göz atın; çünkü büyük ihtimalle burada bir sorun
vardır. Bebeğinizin ağız köşesinden parmağınızı sokun,
emzirmeye ara verin ve tekrar deneyin. Endişe etmeyin ve doğru
pozisyona gelene kadar tekrar deneyin. Meme uçları
hassaslaşmazsa emzirme ağrılı değildir.
Doğru emzirmenin püf noktaları:
Emzirmeye başlamadan önce mutlaka ellerinizi yıkayın. Rahat
bir koltukta dik oturun; ayaklarınızı ve belinizi destekleyin.
Yatakta iseniz sırtınızı yastıklarla destekleyin. Bebeğinizi
doğru pozisyonda emzirdiğinizden emin olun. Başarılı bir
emzirme için en önemli faktörlerden biri onun doğru pozisyonda
olduğudur. Emzirme süresince rahatlatıcı bir müzik dinleyin.
Bebek emerken burun deliklerinin meme tarafından
kapatılmamasına özen gösterin. Göğüs uçlarınızı yalnız su ile
temizleyin. Karbonatlı su kullanmayın. Emzirme sonrası ise
kendi sütünüzü göğüs uçlarına sürün. Emzirme sütyeni kullanın.
Elbiseleriniz emzirme için kolay açılabilir olsun. Evde
rahatsız edilmeyeceğiniz bir yer oluşturun. Bazı zamanlarda
bebeğinizi düşünün, sütünüzün artmasına yardım eder. Sigara ve
alkol kullanmayın. Sütünüzün miktarını azaltabilir. Bebeğiniz
ve sizin için faydalı değildir.
Ne kadar sıklıkla emzirmelisiniz?
Bebeğinizi acıktığı her zaman emzirin. Anne sütü alan
bebekler, mama ile beslenenlere göre daha sık emerler. Anne
sütü çabuk sindirildiğinden mideden boşalması daha hızlı olur.
Bu nedenle başlangıçta bebeğiniz 1-2 saat arayla emmek
isteyebilir. 1-2 ay sonunda bebeğiniz gece daha fazla uyumaya
başlayacak ve emme araları uzayacaktır.
Bebeğinizin acıktığını şöyle anlayabilirsiniz:
Göğsünüze ilgi gösterir. Ağzını açar, aranır. Emme hareketleri
yapar. Ağlar. Bazı bebekler uykulu olurlar ve uyanmakta zorluk
çekerler. Yaklaşık 2- 3 hafta yeterli miktarda emmeden
bebeğinizin uyumasına izin vermeyin. Eğer bebek emmek
istemiyorsa ve son beslenmeden 3- 4 saat geçtiyse uyandırın ve
emzirin.
Emzirme süresince nelere dikkat etmelisiniz?
Eğer ilaç kullanmanız gerekirse mutlaka doktorunuza danışın.
Bazı ilaçlar bebeğiniz için zararlı olabilir. İlaç almanız
gerekiyorsa emzirdikten hemen sonra alın. Alkol kullanmayın.
Sigara içmeyin ve bebekle aynı ortamda sigara içilmesine izin
vermeyin. Kafein içeren içeceklerden uzak durun. Kafein
bebekte uykusuzluk, sinirlilik yapabilir. İştahsızlığa neden
olabilir. Kafeinsiz kahve ve çaylar deneyebilirsiniz. Kola ve
asitli içeceklerden uzak durun. Bazen bebeğiniz inek sütüne
allerjik olabilir. Bu durumda bebek emdikten birkaç dakika
veya birkaç saat sonra başlayan ishal, döküntü, huzursuzluk
veya gaz oluşabilir. Bebeğinizin inek sütüne allerjisi olup
olmadığını anlamak için 2 hafta süreyle tüm inek sütü ürünleri
(inek sütü, peynir, yoğurt) anne diyetinden çıkarılmalıdır.
Bebeğinizin yeterli süt aldığını nasıl anlayabilirsiniz?
İlk haftalarda bebeğinizin yeterli süt alıp almadığını merak
etmeniz doğaldır. Özellikle bebeğiniz sürekli emmek istiyorsa
ve sürekli huzursuzluk yapıyorsa. Bebeğinizi emmek istediği
her zaman emzirin.
Yeterli beslendiğinin en önemli bulgusu bebeğinizin düzenli
tartı almasıdır. İlk bir haftadan sonra düzenli bir şekilde
tartı almaya başlar. İlk bir hafta çoğu bebek doğum kilosunun
altına düşer, ancak 2. haftanın sonunda doğum kilosunu
yakalamalıdır. Açık sarı renkte günde 5-6 kez idrar
yapmalıdır. İlk bir haftada günde en az 2 kez kaka yapmalıdır.
1- 4. haftalarda günde en az 5 kez kaka yapmalıdır. Emzirmeden
önce şiş ve dolgun olan göğüsleriniz bebeğiniz emdikten sonra
yumuşamalıdır.
Anne sütü alan bebeklerin tüm ihtiyaçları anne sütü tarafından
karşılanır. İlk 6 ay ek olarak su ve vitamin takviyesine
ihtiyaç yoktur (D vitamini hariç).
Uzm. Dr. Alper SOYSAL
EMZİREN ANNE VİDEOLARI İÇİN
VİDEO BÖLÜMÜMÜZE UĞRAYIN
