Bruksizm (diş gıcırdatma)
genellikle uyku esnasında oluşan güçlü çene
hareketlerinin neden
olduğu çeneleri sıkma, dişleri gıcırdatma olayıdır. Toplumumuzda
sık rastlanır. Genellikle bu alışkanlığa sahip bireyler bundan
habersizdir.
Tıp dilinde 'bruksizm' adıyla
bilinen diş gıcırdatma, 7'den 70'e her yaştan insanda
görülebiliyor. Bruksizm, uyku sırasında ortaya çıkan hastalıklar
içerisinde uykuda konuşma ve horlamadan sonra üçüncü sırada
geliyor.
Görülme sıklığının, yüzde 10 ile
20 arasında olduğu tahmin ediliyor. Agresif, sinirli, saldırgan
ve hiperaktif kişilerde daha çok rastlanıyor. Gıcırdatma sık ve
şiddetliyse önemli rahatsızlıklara yol açabiliyor. Son yıllarda
ki araştırmalar, diş gıcırdatmanın alerjik çocuklarda üç misli
fazla görüldüğünü gösteriyor. Gıcırdatma, saman nezlesi,
sinüzit, burun kemiği eğriliği, burun polipleri olanlarda daha
fazla. Bunlar genellikle ağzı açık yatan, horlayan ve ağzı akan
çocuklar. Bu çocuklarda kulak ağrısı ve kulak iltihaplarına da
sık rastlanıyor.
Diş gıcırdatmanın sebepleri nelerdir?
Bruksizmin (diş gıcırdatması) oluş nedenleri hakkında çeşitli
görüşler vardır. Bazı araştırmacılar buruksizmin dişler
arasındaki kapanış ilişkisinin bozulmasından kaynaklandığını,
bazıları santral sinir sistemindeki bir hastalığın neden
olduğunu bazı araştırmacılar da bu iki nedeni de kapsayan çok
yönlü bir problem olduğunu ileri sürmektedirler.
Duygusal stresler (Herkes stresin bruksizmin nedenleri arasında
en önemli faktör olduğu konusunda fikir birliği içerisindedir.
Vücudumuzda stres belirtilerini ilk olarak gördüğümüz yer ağız
dokularıdır. Stres bruksizmin hem oluş nedeni hem de olayın
şiddetini artıran en önemli faktör olarak belirlenmiştir.)
DİŞ GICIRDATMASI SONUCU AĞIZDA MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER
Dişlerin çiğneyici yüzünde oluşan aşınma: Dişlerin birbirleri
ile sürtünmesi sonucunda oluşan aşınma tüm dişleri
kapsayabilirse de özellikle ön dişlerde daha etkilidir.
Dişlerde kırılma: Dişleri sıkma ve gıcırdatma sonucunda ön
dişlerin köşelerinde arka dişlerin çıkıntılı kısımlarında mikro
çatlaklar oluşur. Röntgen ile saptanamayan bu çatlaklar zamanla
büyüyerek dişlerin kırılmasına neden olur.
Diş etinin geriye çekilmesi ve genellikle bununla birlikte
oluşan dişin boynunda diş eti hizasında oluşan çentik şeklindeki
aşınmalar: Bu durumun oluşmasına neden olarak ilerleyen yaşa
bağlı diş eti çekilmesi ya da aşırı baskı uygulanarak yapılan
diş fırçalama gösteriliyorsa da , bruksizm hastalığının dişlerde
bu gibi oluşumlara neden olduğu bilinmelidir.
Dişlerde aşırı hassasiyet: Genellikle soğuğa karşı hassasiyet
gelişir.
Dişlerde sallanma: Yıllar süren gıcırdatma sonucu dişler
gevşeyerek sallanmaya başlar. Aşırı basınç dişleri saran kemik
desteğinin kaybolmasına neden olur. Bu durumu telafi etmek için
dişlerin kökleri hizasında ekstra kemik çıkıntıları gelişir.
Yanaklarda iritasyon (tahriş): Özellikle dişleri birbirlerine
temas ettikleri kapanış çizgisi hizasında, yanağın iç kısmında
çizgi ya da kabartı şeklinde fibröz bir oluşum meydana gelir. Bu
oluşum nedeni ile sıklıkla "yanak ısırma" olayı ile
karşılaşılır.
Kas ağrısı: Özellikle şakak ve yanak bölgesindeki kasların aşırı
çalışması bu bölgelerde kas ağrısına neden olur.
Baş ağrısı: yukarıda belirtilen kas ağrısı zaman zaman baş
ağrısı şeklinde kendini gösterir.
Çene ekleminde ağrı : Çene eklemine aşırı yüklenilme nedeni ile
eklemde ağrı, çıtırtı ve kenetlenme olabilmektedir
Diş hekimi tarafından uygulanan, uyku sırasında dişlerin
birbirleri ile temasını engellemek amacı ile alt ve üst çene
dişlerinin arasına yerleştirilerek kullanılan "gece
koruyucuları", diş gıcırdatması semptomatik tedavisinde
kullanılan en önemli araçtır. Ancak gece koruyucularının
çoğunlukla tek başlarına yeterli olamayabilmektedir.
Bu nedenle hastalığın sergilediği tabloya göre gece
koruyucularının yanında bazı ek tedavilerinde uygulanması
gerekmektedir:
Stres terapisi
Kas gevşetici ilaç uygulaması
Rahat uyumayı sağlayıcı önlemler
Hatalı yapılmış diş dolgusu ve kaplamaların yenilenmesi
Eksik olan dişlerin yerine koyulabilmesi için protez
uygulamaları.
