Ellerin ve ayakların sürekli olarak üşümesi, birçok kişinin günlük yaşamında fark ettiği ancak çoğu zaman üzerinde durmadığı bir durumdur. Özellikle soğuk havalarda ellerde ve ayaklarda üşüme yaşanması oldukça normal kabul edilir. Ancak hava sıcak olsa bile sürekli soğuk hissetmek, üstelik bu durum uzun süre devam ediyorsa, altta yatan farklı nedenler olabilir. Bazı kişiler bu durumu yapısal bir özellik olarak yaşarken, bazılarında dolaşım, hormon dengesi veya metabolik süreçlerle ilgili sağlık problemleri rol oynayabilir. Bu nedenle elleri ve ayakları sık sık üşüyen kişilerin durumu önemsemesi, vücudunun verdiği sinyalleri dikkatle değerlendirmesi gerekir. Çünkü bu şikayet masum olabileceği gibi, bazı sistemik hastalıkların erken belirtisi de olabilir.
Eller ve Ayaklar Neden Daha Çabuk Üşür?
İnsan vücudu, hayati organların korunmasını her zaman öncelik kabul eder. Soğuk hava ile karşılaşıldığında ya da vücut ısısı düştüğünde, beyin ve kalp gibi organların korunması için periferik damarlarda daralma meydana gelir. Bu durum tıpta vazokonstriksiyon olarak adlandırılır. Ellerde ve ayaklarda bulunan damarlar daraldığında bu bölgelere giden kan akımı azalır ve doğal olarak ısı düşer. Bunun sonucunda eller ve ayaklar daha soğuk hissedilir. Aslında bu, vücudun savunma mekanizmalarından biridir. Ancak bu durum kronik hale geldiğinde yani sürekli hale geldiğinde, altta yatan başka faktörlerin olup olmadığı mutlaka değerlendirilmelidir. Özellikle kadınlarda daha sık görülmesinin nedeni, hormonal yapı ve yağ dağılımındaki farklılıklardır.
Raynaud Fenomeni ve Damar Hassasiyeti
Ellerde ve ayaklarda soğukluk denildiğinde akla gelen en önemli durumlardan biri Raynaud fenomenidir. Bu rahatsızlıkta soğuğa maruz kalındığında ya da stres yaşandığında parmak uçlarındaki damarlar ani ve aşırı bir şekilde daralır. Bunun sonucunda parmaklarda beyazlama, ardından morarma ve sonrasında kızarma şeklinde renk değişimleri görülebilir. Aynı zamanda uyuşma, karıncalanma ve sızlama gibi şikayetler de eşlik edebilir. Bazı kişilerde hafif seyreden bu durum, bazılarında günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir. Raynaud bazen tek başına görülürken bazen de romatolojik hastalıklarla birlikte seyreder. Bu nedenle tekrarlayan ve belirgin şikayetleri olan kişilerin doktora başvurması önemlidir.
Düşük Tansiyon ve Yetersiz Dolaşım
Sürekli düşük tansiyon sorunu yaşayan kişilerde ellerin ve ayakların soğuk olması oldukça sık görülen bir durumdur. Kan basıncının düşük olması, periferik dokulara giden kan miktarını azaltabilir ve bu da soğukluk hissine yol açar. Bunun yanında varis, damar darlıkları veya kalp-damar hastalıkları gibi dolaşımı etkileyen diğer rahatsızlıklar da benzer şikayetlere neden olabilir. Uzun süre oturmak, hareketsiz yaşam tarzı, ayak bacak bölgesinde kanın göllenmesine yol açarak soğukluk hissini artırabilir. Bu nedenle düzenli hareket etmek, kan dolaşımını destekleyen bir yaşam tarzı benimsemek oldukça önemlidir.
Tiroid Bezi Yavaş Çalışıyorsa
Tiroid bezinin az çalışması yani hipotiroidi, metabolizmanın yavaşlamasına neden olur. Metabolizma yavaşladığında vücut ısı üretimi de düşer ve kişi sürekli üşüyormuş gibi hissedebilir. Ellerde ve ayaklarda soğukluk, halsizlik, kilo artışı, cilt kuruluğu, saç dökülmesi gibi belirtilerle birlikte görülüyorsa tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekir. Kadınlarda daha sık görülen bu durum, basit kan testleri ile teşhis edilebilir ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Bu yüzden uzun süredir devam eden soğukluk şikayeti tiroid kaynaklı olabilir ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Kansızlık da Nedeni Olabilir
Kansızlık yani anemi, özellikle demir eksikliğine bağlı olarak geliştiğinde vücudun oksijen taşıma kapasitesi azalır. Bu durum dokuların yeterince oksijenlenmemesine neden olur ve kişi halsizlik, çarpıntı, baş dönmesi, solukluk ve üşüme gibi şikayetler yaşayabilir. Ellerde ve ayaklarda soğukluk, kansızlığın en belirgin belirtilerinden biri olabilir. Özellikle kadınlarda adet kanamaları, gebelik, yetersiz beslenme gibi nedenlerle demir eksikliği yaygın görüldüğünden bu durum daha sık karşımıza çıkar. Böyle bir şüphe varsa basit bir kan tahlili ile durum netleştirilebilir ve gerekli tedavi planlanabilir.
Stres ve Kaygının Etkisi
Sürekli stres altında kalmak ya da yoğun kaygı yaşamak da damarlarda daralmaya neden olarak eller ve ayaklarda soğukluk hissi oluşturabilir. Vücudun stres karşısında verdiği otomatik yanıt sırasında kan akımı daha çok hayati organlara yönlendirilir. Bu durum özellikle stresli dönemlerde ellerin buz gibi olmasına yol açabilir. Dolayısıyla fiziksel bir hastalık olmasa bile psikolojik faktörler bu şikayetin tetikleyicisi olabilir. Günlük yaşamda gevşeme egzersizleri, nefes çalışmaları ve stres yönetimi yöntemleri uygulamak bu açıdan fayda sağlayabilir.
Beslenme ve Yaşam Tarzı Faktörleri
Düzensiz beslenme, yetersiz kalori alımı, vitamin ve mineral eksiklikleri de metabolizma hızını düşürerek üşüme şikayetlerine katkıda bulunabilir. Özellikle B12, demir, folik asit ve magnezyum eksikliklerinde soğukluk daha belirgin hale gelebilir. Çok düşük kalorili diyetler ya da bilinçsiz zayıflama yöntemleri uygulayan kişilerde metabolizma düşer ve vücut kendini koruma moduna alır. Bunun sonucu olarak periferik bölgelerde üşüme görülebilir. Ayrıca sigara kullanımı da damar daralmasına yol açarak soğukluk hissini artırır. Bu nedenle sigarayı bırakmak, dengeli beslenmek ve yeterli sıvı tüketmek büyük önem taşır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Eller ve ayaklarda zaman zaman soğukluk hissi yaşanması çoğu zaman normal kabul edilebilir. Ancak bu durum sürekli hale geldiyse, beraberinde morarma, uyuşma, ağrı, renk değişikliği, yaralar, halsizlik, kilo kaybı, çarpıntı gibi belirtiler varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Çünkü bu şikayetler bazen damar hastalıkları, tiroid bozuklukları, kansızlık, romatolojik hastalıklar veya sinir sistemi problemleri gibi önemli durumlarla ilişkili olabilir. Erken tanı, olası risklerin önüne geçmek ve yaşam kalitesini artırmak adına oldukça değerlidir.
Neler Yapabilirsiniz?
Elleriniz ve ayaklarınız sürekli üşüyorsa öncelikle yaşam tarzınızı gözden geçirmeniz faydalı olacaktır. Soğuktan korunmak için kat kat giyinmek, kalın çorap ve eldiven kullanmak, sıcak içecekler tüketmek ve düzenli hareket etmek dolaşımı destekler. Uzun süre aynı pozisyonda kalmamaya özen göstermek, özellikle masa başı çalışanlar için önemlidir. Beslenmenizde demir, B12 ve omega-3 açısından zengin gıdalara yer vermek de faydalı olabilir. Ancak tüm bunlara rağmen şikayetler devam ediyorsa mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.
Ellerde ve Ayaklarda Sürekli Soğukluk Bir İşaret Olabilir
Sonuç olarak ellerin ve ayakların sürekli soğuk olması basit nedenlere bağlı olabileceği gibi, altta yatan bazı sağlık sorunlarının da habercisi olabilir. Vücudun verdiği bu sinyali ciddiye almak, gerekirse hekime başvurmak ve gerekli tetkikleri yaptırmak ihmal edilmemelidir. Erken fark edilen birçok hastalık, uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Bu nedenle kronikleşen üşüme şikayetlerini yalnızca hava şartlarına bağlamak yerine, bütüncül bir değerlendirme yapmak her zaman en doğru yaklaşım olacaktır.
