Tetanoza bir
bakteri olan Clostridium tetani’nin toksini (zehiri) neden
olmaktadır. Bu bakteri oksijen varlığında yaşayamaz.
Bakterinin bir özelliği de öldürmesi çok zor olan bir form
oluşturmasıdır (spor). Bakterinin oluşturduğu sporlar ışıya ve
kimyasal ajanlara çok dayanıklıdır ve öldürmesi çok zordur.
Tetanoz nasıl yayılır?
C. tetani sporları toprakta ve hayvanların barsakları ve
dışkılarında bulunur. Tetanoz bakterisi insan vücuduna
genellikle delici yaralanmalar yoluyla girer. Çünkü bakterinin
yaşaması ve çoğalması için oksiyensiz ortama ihtiyacı vardır.
Tetanoz insandan insana bulaşmaz.
Tetanoz bakterisi vücuda girdikten ne kadar süre sonra
belirtiler ortaya çıkar?
Tetanozun kuluçka dönemi 3-21 gün arasında değişir, ortalama
süre 8 gündür. Yaralanma bölgesinin, merkezi sinir sistemine
uzaklığı ile orantılı olarak kuluçka dönemi değişir. Yara
beyine ne kadar yakınsa kuluçka dönemi o kadar kısadır ve ölüm
oranı o kadar yüksektir.
Tetanozun belirtileri nelerdir?
Tetanozun belirtileri, tetanoz bakterisinin toksininin (zehirinin)
merkezi sinir sistemi üzerindeki etkisi ile ortaya çıkar.
Tetanozun en sık görülen şeklinde ilk belirti çene
kitlenmesidir. Daha sonra ense sertliği, yutma güçlüğü ve
karın kaslarında sertleşme, kasılma görülür.
Diğer bulgular ateş, terleme, kan basıncı artışı ve kalp
hızında artıştır. Sıklıkla kas kasılmaları ve spazmlar oluşur
ve dakikalarca devam eder, haftalarca sürer. Eğer kişi
iyileşirse bu aylar alabilir.
Tetanoz ne kadar ciddidir?
Tetanoz yüksek ölüm oranına sahip bir hastalıktır. Vakaların
yaklaşık %30’u hayatını kaybeder. Tetanoz’un başarılı bir
tedavisi yoktur, tedaviye rağmen vaka ölüm oranı
değişmemektedir.
Tetanoz’un muhtemel komplikasyonları (istenmeyen sonuçları)
nelerdir?
Ses tellerinin spazmı (laringospazm) solunumu zorlaştırabilir.
Kas kasılmaları sırasında omurlarda ve uzun kemiklerde
kırılmalar olabilir. Ayrıca hipertansiyon (tansiyonun
yükselmesi), anormal kalp ritmi ve hastaneden uzun süreli
yatmak zorunda kalınması nedeniyle ortaya çıkan başka bakteri
veya viruslarla oluşan ikincil enfeksiyonlar da tetanoz
nedeniyle ortaya çıkan istenmeyen sonuçlardır.
Tabii ki yüksek oranda ölüme sebebiyet vermesi de diğer önemli
istenmeyen sonuçtur.
Tetanoz bakterisi ne tarz yaralarla vücuda girer?
Tetanoz bakterisi toprakta yaşar. Bu nedenle en tehlikeli
yaralanmalar hayvan dışkısı ve gübre ile kirli
yaralanmalardır.
Genelde derin delici yaralanmalardan endişelenmemize rağmen
gerçekte pek çok yaralanmada tetanoz bakterisi vücuda girer.
Son yıllarda en çok görülen vakalar büyük yaralar yerine küçük
yaralar nedeniyle oluşmuştur. Bunun bir nedeni büyük yaralara
tetanoz riski ile uygun bir şekilde müdahale ediliyor, küçük
yaraların pek önemsenmiyor olması olabilir.
Tetanoz ameliyatlar, yanıklar, yaralanmalar, sıyrıklar, çarpma
tarzında yaralanmalar, kulak enfeksiyonları, diş
enfeksiyonları, hayvan ısırıkları, düşükler, hamilelik,
piercing ve dövme sonrasında ortaya çıkabilir.
Tetanoz aynı zamanda kıymık batmasından sonrada oluşabilir.
Çiviye bastım, ne yapmalıyım?
Tetanoz bulaşma riski taşıyan her türlü yaraya en kısa zamanda
müdahale edilmelidir. Uygulanacak tedavi yaralanan kişinin
tetanoz aşılarının tam olup olmadığına ve yaranın durumuna
göre belirlenir. Tüm yaralanmalarda öncelikle yara
temizlenmelidir. Yaralanma durumunda zaman geçirmeden bir
sağlık merkezine başvurulmalı ve gerekli görülürse tedavi ve
aşılama durumuna göre aşı uygulanmalıdır.
Tetanoz bakterisi ile kirlenme ihtimali bulunan yaralanmalarda
eğer yaralanan kişi tetanoz aşılarının yapılıp yapılmadığını
ya da tam olarak yapıldığını hatırlamıyorsa, en kısa zaman
içinde tetanoz aşısı ve tetanoz immunglobulini olmalıdır.
Üç doz tetanoz aşısı olmuş ve son 10 yıl içinde rapel doz
(güçlendirme dozu) yaptırmış olan bir kişi korunuyordur.
Bununla birlikte yeterli derecede korunmada sağlamak için,
yaralanma son aşıdan beş yıl veya daha fazla bir süre sonra
olmuşsa ve yara küçük ve/veya temiz değilse dahi bir tekrar
doz aşı yapılabilir.
Tetanozun tedavisi var mıdır?
Tetanozun bulguları ortaya çıktıktan sonra tetanozun tedavisi
yoktur. Sadece destekleyici tedavi ve mümkünse ortaya çıkan
istenmeyen sonuçların (komplikasyonların) tedavisi yapılır. En
iyi tedavi aşılama yoluyla korunmadır.
Neonatal tetanoz nedir?
Neonatal tetanoz, yeni doğan bebeklerde görülen tetanozdur ve
sıklıkla doğum sırasında göbek kordonunun temiz olmayan
koşullarda kesilmesi nedeniyle ortaya çıkar. Bu bebekler
genellikle annelerinin tetanoz aşıları tamam değildir ve bu
nedenle bebeklerine koruyucu antikorları verememişlerdir.
Neonatal tetanoz gelişmekte olan ülkelerde hala sık
görülmektedir ve her yıl tüm dünyada 270.000’den fazla ölüme
neden olmaktadır.
Tetanoz birden fazla kez geçirilebilir mi?
Evet! Tetanoz geçirmek ömür boyu kalıcı bağışıklık sağlamaz
çünkü çok az miktarda toksin bile hastalığa neden
olabilmektedir. Tetanoz geçiren kişiler iyileşir iyileşmez
aşılama serisine başlamalıdırlar.
kaynak:www.asidanisma.com
