Bir litre kolalı içecek yaklaşık
400 kalori eşdeğeri şeker, 0,15 gram kafein
değişik miktarlarda
renk veren maddeler, orijinal tadı sağlayan kola özü ve esas
önemlisi gazlı içecek olmasını sağlayan fosforik asit içeriyor.
Yakın zamanda yayımlanan bütün araştırmalar başta çocukluk çağı
olmak üzere büyük yaş gruplarında şişmanlık ile kola tüketimi
arasında önemli bir bağlantı olduğunun üzerinde duruyor.
Kolalı içecekler bir taraftan kan şekerini hızlı bir şekilde
yükselten, dolayısıyla insülin hormonunu arttırarak vücudun yağ
depolamaya yönelmesine yol açan yüksek miktarda şeker içermesi
nedeniyle, diğer taraftan süt ve süt ürünleri gibi sağlıklı
beslenmenin temeli olan içeceklerin yerine geçtiği için
şişmanlık riskini oluşturuyor.
Bunların dışında kola içme alışkanlığının fast food beslenmeye
eşlik ettiğini ve kola ile birlikte daha fazla yemek yendiğini
biliyoruz. Bu nedenle çocukluk çağı şişmanlığı ve buna bağlı
şeker hastalığının önemli bir sotun haline geldiği ABD'deki
çocuk sağlığı otoriteleri çocukların kolalı içeceklerden uzak
tutulmasını öneriyor.
Kola ve kemikler
Kolalı içeceklerin esas zararlı etkisi ise kemikler üzerinde
oluyor. Bundan 3 yıl önce Amerikan Tabipler Birliği'nin Çocuk
Sağlığı Dergisi'nde kolalı içecek alışkanlığının lise öğrencisi
kızlarda kemik kırıkları sıklığını 3 kat arttırdığını gösteren
bir araştırma yayımlandı. Daha önce benzer yazılar yayımlayan bu
araştırmacı, kolalı içecekler içindeki yüksek miktardaki
fosforun kan fosforunu yükselterek kemiklerden kalsiyum kemiren
paratiroid hormonu düzeyini arttırdığını ve bir süre sonra
kalsiyumu azalan kemiklerin sağlamlıklarını yitirdiklerini öne
sürdü.
Tıp literatüründe bu gözlemi destekleyen başka insan
çalışmalarının yanı sıra benzer etkinin farelerde olduğunu
gösteren araştırmalar da yayımlandı. Daha önce belirttiğimiz
gibi kola içme alışkanlığı en önemli kalsiyum kaynağı olan süt
ve süt ürünlerinin tüketimini azaltıyor ve ergenlik döneminde
günde 800-1200 mg. olan kalsiyum ihtiyacının karşılanmasını
önleyerek de kemik sağlığını olumsuz yönde etkiliyor.
Bunların dışında kolalı içeceklerin böbreklerden kalsiyum
atılımını arttırdıkları, mide mukoza hücre döngüsünü bozduğu,
diş çürüklerini belirgin bir şekilde arttırdığı, aşırı
içilmesinin kas hastalığına (hipokalemik miyopati) neden
olduğunu gösteren raporlar yayımlandı.
Şimdiye kadar kolalı içeceklerin insanlar için yararlı olduğunu
gösteren bir araştırma yayımlanmadı. Hiç kuşkusuz kolalı
içecekler sigara gibi insan sağlığını doğrudan ve tehlikeli bir
şekilde etkilemiyorlar ama bu onların masum olduğu anlamına
gelmiyor.
Prof.Dr.Şükrü HATUN
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Anabilim Dalı
