Kimyasal boya mı yoksa doğal boya
mı seçmeli, saça zarar vermeden nasıl boyamalı? Renk
değişikliği, beyazları kapama ya da sadece ışıltı vermek için en
uygun boyama hangisi?
KİMYASAL BOYALAR: KULLANIŞLI VE
BAZEN AGRESİF
Üç ana kimyasal boya vardır:
Direkt boyalar saçı değiştirmez. Doğrudan saç telinin dış
yüzeyine sabitlenirler. Boya negatif, saç pozitif yüklü
olduğundan birbirlerine mıknatıs gibi yapışarak saça
sabitlenirler. Bu boyalar saçın renginin açılmasına veya beyaz
saçların örtülmesine izin vermez ancak saçta yansımalar sağlar.
Etkileri birkaç (genellikle 6-8) şampuanlamadan sonra hafifler.
Oksidasyon bazlı boyalardan daha iyi tolere edilirler.
Kalıcı boyalar olarak bilinen oksidasyon bazlı boyalar saç
teline nüfuz eder. Bunlar, saçın ve özellikle saça rengini veren
melaninin yapısını değiştirir. Bu boyalar iki bileşik ile iş
birliği halinde etkilerini gösterir: oksijenli su (oksidan) ve
amonyak (alkalin). Amonyak, saç teline kimyasal boyanın
girmesine izin verecek şekilde saçın kabuğunu açar. Kabuklar
açıldıktan sonra amonyak uçar. Oksijenli su ise saç telinin
içindeki doğal renk hücrelerini değiştirerek boyaların birleşip
görünebilir olmasına izin verir. Bu boyalar beyaz saçların
tamamen kapanmasına izin verdiği gibi, saç rengine yapılacak
açma veya koyultma gibi kökten renk değişimleri için de
uygundur. Dayanıklılıkları ise uzun sürelidir.
Ton sür ton olarak adlandırılan boyalar ise, yukarıda anlatılan
direkt boyalar ve oksidasyon bazlı boyaların ortalarında bir
yerde bulunur. Amonyak içermezler ama oksijenli su içerirler.
Saç kabuğunun açılıp boyanın tutunması için amonyak yerine aynı
işlevi gören farklı bir molekül kullanılmaktadır. Yani bu tür
boyalarda da saç teli kabuğunun hemen altı boyayı tutar. Bu da
ton sür ton boyamanın direkt boyalardan fazla ama oksidasyon
bazlı boyalardan daha az dayanması anlamına gelir. Ton sür ton
boyalar %50’ye varan oranlarda beyaz saçları örter ve yaklaşık
24 şampuanlama içinde de hafifler.
BOYAMA FARKLARINI ANLAMAK KOLAY MIDIR?
Evet, farklı boyama şekillerini ayırt etmek kolaydır. Boyama
şekli çoğunlukla kutunun üzerinde belirtilir. Ayrıca göz önüne
alınabilecek çeşitli ipuçları da vardır. Örneğin, “6-8
şampuanlamadan sonra hafifler” dendiğinde uçucu bir boyama şekli
anlaşılır. “Beyaz saçları tamamen kapatır” ibaresi ise
oksidasyon bazlı bir boyayı tanımlar.
DOĞAL BOYALAR SAÇI KUVVETLENDİRİR
Kına en fazla tanınan doğal saç boyasıdır. Kınanın avantajı
çivit, papatya gibi diğer doğal boyaların saç sağlığına
verebileceği tehlikelerin hiçbirini bulundurmamasıdır. Hem saç
boyası hem de dövme yapımında kullanılan kına; Kuzey Afrika,
Orta Doğu ve Hindistan’da yetiştirilen bir bitkiden elde edilir.
Bu bitkiden elde edilen renkler sarıdan kırmızıya kadar
değişirken esmer veya turuncu tonlarından geçer. Bunlar da maun
ve kumral yansımalar elde edilmesine neden olur.
Birçok doğal boya kına kullanılarak yapılır. Ancak, bu bitki
fazla bir renk seçeneği sunmaz; bu nedenle bazı üreticiler kına
ile çivit gibi farklı karışımlar yoluna gider.
Doğal boyalar saç telinin içine nüfuz etmez, beyaz saçı tam
olarak kapatamaz. Ancak saça bir ışıltı ve dolgunluk kazandırır.
Dolayısıyla saça bakım yapmaları nedeniyle avantajlıdır. Eğer
saçınızı boyamak değil de sadece kuvvetlendirmek istiyorsanız
nötr kına uygulayın; boya maddelerinden arınmış kına saçınızı
boyamaz.
Doğal boyaların özelliği, sentez ile elde edilmiş boyalarınkine
oranla çok daha ufak olan molekülleridir. Bu özellik onların saç
telinin tümüne ve özellikle saç telini oluşturan kabuğa nüfuz
etmelerini sağlar. Böylece direkt boyaların yaptığı gibi saç
renginin geneliyle bütünleşir.
Doğal boyalar şampuanlamayla yok olur. Düzenli olarak
kullanılırsa yoğunlukları artar; çünkü saçta halen var olan
boyanın üzerine tutunurlar. Böylece doğal boyalar, saçın genel
bütünlüğünü bozmadan saç renginin sabit tutulabilmesini sağlar.
Kimyasal boyalara oranla daha uzun bir bekleme süresiyle
uygulanır. Bu süre genellikle bir saat olmasına rağmen,
saçınızın doğal rengi ve kalitesine bağlı olarak değişebilir.
Örneğin açık renk saçta “havuç turuncusu” gibi bir sonuç
istenmiyorsa, uygulama süresinin kısa tutulması gerekir.
Doğal boyayla boyanmış bir saça kimyasal boya uygulandığında,
kutuda belirtilen süreden daha uzun bir uygulama süresine
ihtiyaç vardır. Kimyasal bazlı boyanın kuvvetlenen saça nüfuz
etmesi ve bunu aşması daha uzun süre tutar. Beklenen neticeyi
almak bazen birkaç denemeyle mümkün olur.
BOYALAR SAÇI BOZAR MI?
Evet, özellikle saç telinin yapısını değiştirerek boyayan bazı
kimyasal boyalar uzun dönemde saçınıza zarar verebilir. Bunlar,
direkt boyalar ile ton sür ton boyalardır.
Özellikle kokusu yüzünden amonyak kötü bilinir. Oysa uçucu olma
özelliği nedeniyle en az agresif olan iyi bir alkalindir.
Gerçekten de amonyak saça kendini sabitlemez. İşlevini
bitirdiğinde uçar. Oysa etanolamin gibi kullanılan bazı diğer
alkalinlerde durum böyle değildir. Bunlar hiçbir koku vermezler
ancak saç elyafına yapışıp kalırlar.
Amonyak kokusunu sevmeyenler için, bu kokuyu örten parfümlerle
üretilmiş krem biçiminde boyalar bulunmaktadır.
BOYALARIN SAĞLIĞA ZARARI VAR MIDIR?
Oksidasyon bazlı boyalara kıyasla direkt ve doğal boyalar daha
az alerjiye neden olur. Alerji vakalarının çoğu doğrudan boya
maddesiyle ilgilidir. Bu nedenle ev kullanıcılarına hararetle
tavsiye edilen şey, tüm saça boya uygulamadan önce küçük bir
bölgede boyayı denemeleridir. Kuaförler de benzer şekilde
uygulama yapar.
ALERJİ RİSKİ
Boya ürünleri mutlaka önceden test edilir. Ancak bazı insanlar
diğerlerine göre daha hassas olabilir ve yapılan testlere rağmen
ürün, bu insanlarda alerjiye neden olabilir. Testler, 1986
tarihinden beri hayvanların üzerinde değil, hücrelerin üzerinde
gerçekleştirilmektedir. Bu testler insan vücudunun
hassasiyetleri üzerine dayandırılmıştır. Bio-kimyagerler
hücresel değişiklik veya mutasyonların olup olmadığını
araştırır. Bu testler bitirildiğinde, insan derisi üzerinde
yapılan testlere geçilir. Bunlar hammadde üzerinde
yapılmaktadır. Bu da tahriş oranında fikir yürütülebilmesine
izin verir.
Kına da alerjiye sebep olabilir, özellikle doğal olmayan “kara
kına”. Kara kınada alerjiye neden olan, doğal kınaya
karıştırılmış bakır oksit veya kurşun tuzudur. Bu moleküller saç
için zararlıdır. Kara kınada göz ardı edilmemesi gereken bir
alerji ve zehirlenme riski vardır. Kurşun tuzları saça
sabitlenir. Bu nedenlerle bahsi geçen bir boyamanın üzerine
kalıcı yeni bir boya uygulamak da sakıncalıdır; çünkü saçı yakma
tehlikesi bulunur. Kimyasal boyaların prospektüslerinde
üreticilerin, ürünlerinin metalik tuzlar içeren bir boyayla
boyanmış saçlara uygulanmaması için talimatları vardır.
RENK DEĞİŞTİRMEDEN RÖFLE YAPMAK
Direkt ve uçucu bir boya seçin. Bu tip boyalar genellikle 6-8
şampuanlamada hafifler ama saça bir ışıltı getirir. Beyaz saçlar
kapanmaz. Saçınızın doğal rengini de değiştirmezsiniz.
RENK DEĞİŞTİRMEDEN BEYAZLARI KAPATMAK
Ton sür ton boyalar beyaz saçları %50 den 70’e varan oranlarda
kapatır. Bunlar direkt boyalar gibi saçın rengine kökten bir
değişiklik getirmez, ancak saçı kendi doğal renk tonunda boyar
veya ufak bir renk farkı sağlar. Bu boyalar 6-8 hafta içinde
hafifler.
KÖKTEN RENK DEĞİŞİKLİĞİ YAPMAK VEYA AÇIK MEÇLER ELDE ETMEK
Saçın rengini açmak, kökten renk değişiklikleri veya saçın
genelinden çok daha açık renkte meçler elde etmeye yarar.
Böylece esmerden sarışına veya sarışından kızıl renge
geçilebilir. Saçı açmak saçın asıl yapısını değiştirir. Saça
rengini veren doğal madde olan melanin yok edilir. Renk
açıcılar, oksijenli su gibi oksidasyon bazlıdır.
Açılmış olan saç daha hassastır ve kırılganlığı nedeniyle daha
fazla bakım ister. Buna rağmen genel anlamda bozulmuş değildir.
Bu nedenlerle boyanın kullanım talimatlarına ve uygulama
sürelerine dikkatle uyulmalıdır. Tabii ki fazla agresif olan ve
oksijenli suyla yapılan saç açma işlemlerinden de
kaçınılmalıdır. Yoksa saça geri dönülemeyecek kadar büyük
zararlar verilebilir.
Saç açma işlemi kalın veya ince telli her tür saça
uygulanabilir. Önemli olan açma işleminin uygulanacağı saçın
öncesini bilmektir. Örneğin, kalın olup da saç teli kabukları
açık olan bir saç, sağlıklı ince bir saça göre açma işlemine
daha hassas olacaktır.
BEYAZ SAÇLARI KAPATMAK VE RENK DEĞİŞTİRMEK
Bunun için oksidasyon bazlı bir boya kullanmanız gereklidir. Bu
tür boyalar beyazları tamamen kapattıkları gibi renk
değişiklikleri yapmak için de uygundur. Bu arada, beyaz saçı
bulunmayıp da saç rengini değiştirmek isteyenler için beyaz
saçları kapatmayan ancak kökten renk değişikliklerine izin verip
renk çeşitleri bol olan kalıcı boyalar da vardır.
KUAFÖRDE Mİ EVDE Mİ BOYAMALI?
Kuaförde kullanılan boyalar, piyasada satılanlardan çok farklı
değildir. En büyük fark, boyada kullanılan temel aktif
maddelerin konsantrasyon oranlarındadır. Kuaförlerde doğal
olarak eve oranla daha geniş bir renk ve çeşitleme imkanı
bulunmaktadır. Yöntemler de farklılık gösterebilir çünkü
kuaförler farklı nüanslarla karışımlar elde edebilir.
Üreticilerin sadece profesyoneller için ürettikleri ve
dolayısıyla sadece kuaför salonlarında bulunabilen boyaları da
vardır.
Kendi saçınıza uyarlanmış, kişiselleştirilmiş bir boyama
istiyorsanız en iyi çözüm bir kuaför salonuna gitmeniz
olacaktır. Özellikle de ilk kez boya yaptıracaksanız veya iki
ton arasında kararsızsanız.
RENKLER: YILIN EĞİLİMLERİ VE ÖNERİLER
Bir renk seçmek her zaman kolay değildir. Zevkiniz olduğu kadar
tarzınıza uygun bir renk seçmek doğru olacaktır.
Mat bir cildiniz varsa, sıcak yansımaları olan, dore veya bakır
renklerini seçin.
Açık, pembemsi bir cildiniz varsa, size daha soğuk, kül ya da
erik kurusu tonlarında renkler uygun olacaktır. Genel anlamıyla,
koyu tonların hatları sertleştirme ve daha açık tonların da
hatları yumuşatma özellikleri vardır.
