Pnömokokal
hastalıkların etkeni nedir?
Pnömokokal hastalıklara Streptococcus pneumoniae adı verilen
bir bakteri neden olur. Bu bakterinin 80’den fazla tipi
vardır. Bunların çoğu hastalığa neden olur ancak az bir kısmı
ciddi pnömokokal hastalıkların büyük kısmına neden olur: tüm
dünyada meydana gelen ciddi pnömokokal hastalıkların %62’sine
10 en sık görülen tip bakteri neden olur.
Pnömokokal hastalıklar nasıl yayılır?
Pnömokokal hastalıklar kişiden kişiye solunum yolu (hava
yoluyla) yayılır. Pnömokoklara insanlarda solunum yolunda
yoğun olarak rastlanır. Normal, sağlıklı erişkinlerin
%5-70’inin burun-boğazlarında tespit edilebilir. Pnömokok
alındıktan ne kadar süre sonra belirti vermeye başlar?
Yukarıda da bahsedildiğigibi pek çok kişi pnömokokları
hastalanmadan burun ve boğazlarında taşırlar. Pnömokokların
neden olduğu bazı ciddi hastalıkların ortaya çıkması için
geçen süre (kuluçka dönemi) aşağıda belirtilmektedir.
Pnömokokal hastalıkların bulguları nelerdir?
Ciddi (invazif) pnömokokal hastalıklar üç şekilde kendini
gösterir: Zatürre (pnömoni), bakteremi (bakterinin kana
geçmesi) ve menenjit. Bütün bu hastalık tabloları aynı bakteri
(pnömokoklar) tarafından meydana getirilir ancak farklı
bulgularla ortaya çıkarlar. Pnömokokal zatürre (akciğerin
hastalığı) pnömokokların en sık meydana getirdiği hastalık
tablosudur. Sadece Amerika’da her yıl 150,000-570,000 vakanın
meydana geldiği tahmin edilmektedir. Pnömokokların meydana
getirdiği zatürre’nin kuluçka dönemi kısadır (1-3 gün).
Hastalığın belirtileri ise ani başlayan ateş, üşüme, titreme,
göğüs ağrısı, öksürük, nefes darlığı, hızlı nefes alıp verme,
kalp hızının artması ve güçsüzlüktür. Pnömokokların meydana
getirdiği zatürreye bağlı ölüm oranı %5-7’dir ve bu oran
yaşlılarda daha yüksektir. Pnömokoklar kana geçip enfeksiyona
neden olabilirler ve bu pnömokokal bakteremi olarak
adlandırılır. Pnömokoklara bağlı zatürre geçiren her 3-4
kişiden birisinde aynı zamanda pnömokokal bakteremi de
bulunur. Bakteremi özellikle 2 yaş altındaki çocuklarda en sık
görülen klinik tablodur ve bu gruptaki ciddi (invazif)
hastalıkların %70’ini oluşturur. Pnömokoklar bakteriler
tarafından meydana getirilen menenjitlerin (beyin ve omuriliği
saran zarın enfeksiyonu) %13-19’unu oluştururlar. Amerika’da
her yıl pnömokoklara bağlı 3.000-6.000 menenjit vakası meydana
gelmektedir. Menenjit bulguları başağrısı, yorgunluk, kusma,
huzursuzluk, ateş, nöbet ve komadır. Pnömokokların oluşturduğu
menenjitlere bağlı ölüm oranı yüksektir (%30) ve bu oran
yaşlılarda %80’e kadar çıkar. Pnömokoklar orta kulak
iltihabının da sık görülen etkenlerinden birisidir. Kulak
enfeksiyonlarının %30-%50 S.pneumoniae ile meydana getirilir.
Çocuklarda en sık doktora gitme nedeni orta kulak iltihabıdır.
Pnömokokal hastalıklar ne kadar ciddidir?
Pnömokoklar Amerika’da her yıl 6.000 civarında ölüme neden
olmaktadır. Bu ölümlerin yaklaşık yarısının aşı ile önlenmesi
mümkündür. Küçük çocuklar ve yaşlılarda (beş yaş altı ve 65
yaş üzeri) ciddi hastalık görülme oranı en fazladır. Vaka ölüm
oranları menenjit ve bakteremide en fazladır. En sık ölüm ise
yaşlılar ve altta yatan bir hastalığı olan kişilerde en
yüksektir. Uygun antibiyotiklerle tedavi ve yoğun tıbbi bakıma
rağmen pnömokokların meydana getirdiği baktereminin
(bakterinin kana karışması) vaka ölüm oranı erişkinlerde
yaklaşık %20’dir. Yaşlılarda ise bu oran %60 gibi yüksek bir
orana ulaşmaktadır. Amerika’da pnömokok aşıları kullanıma
girmeden önce pnömokoklar beş yaş altındaki çocuklarda ciddi
hastalığa neden olmaktaydı. Her yıl yaklaşık 700 menenjit,
17.000 kan enfeksiyonu, 5 milyon kulak enfeksiyonu ve 200
ölümle sonuçlanıyordu. 2 yaşın altındaki çocuklar pnömokoklar
için en yüksek risk altındaki grubu oluşturmaktadır.
Pnömokokal hastalıkların tedavisi var mıdır?
Pnömokokların tedavisi için tercih edilen ilaç Penisilindir.
Bununla birlikte Penisiline ve diğer antibiyotiklere karşı
gelişen direnç giderek artmaktadır. Antibiyotiklere karşı
direnç geliştirmiş mikroplarla enfeksiyona yakalanmak hem
başka antibiyotiklerle çok pahalı bir tedavi uygulanması
gerekliliğine hem de uzun süreli hastane yatışına neden
olacaktır. Bu ciddi bakteriyel enfeksiyonu tedavi etmede her
geçen gün artan güçlük bu mikroba karşı aşılanmanın öneminin
giderek daha da artmasına neden olmaktadır.
Pnömokokal hastalık geçiren bir kişi hastalığı ne kadar
süreyle bulaştırır?
Hastalığın hangi dönemde bulaştırıldığı kesin olarak
bilinmemektedir. Mikrop alındıktan sonra solunum yolunda
bulunmaya başladığından itibaren ve burada kaldığı sürece
hastalık bulaştırılabilmektedir.
Pnömokokal hastalık birden fazla kez geçirilebilir mi?
Evet. Pnömokokların bilinen 80’den fazla tipi vardır ve
pnömokok aşılarının içinde bu tiplerin 23’ü bulunmaktadır. Bu
tiplerden birisiyle hastalık geçirmiş olmak diğer tiplerin
oluşturabileceği hastalıktan korumaz. Bir kişi bir veya birkaç
kez ciddi (invazif) pnömokokal hastalık geçirmişse bile yine
de aşılanması gerekmektedir.
kaynak:www.asidanisma.com
