Yirmi bir günden kısa veya otuz
beş günden uzun süren menstrual sikluslar anormal olarak
değerlendirilir. Menstrual kanamanın çok fazla olduğu, uzun
sürdüğü veya iki kanama arasında lekelenme ve kanama görüldüğü
durumlar, hormonal değişikler, yumurta kistleri, rahim veya
rahim ağzındaki polipler, myomlar, endometrial hiperplazi ve
rahim kanseri kaynaklı olabilir. Menarştan (ilk adet kanaması)
sonraki ilk iki yıl içinde düzensiz kanamalar görülebilir. Genç
kızlarda düzensiz kanamaların en sık görülen nedeni ovulasyon
(yumurtlama) bozukluklarıdır. Tiroid bezinde görülen
bozukluklar, prolaktin hormonunun (süt üretiminde rol oynayan
hormon) yüksek olması, böbrek hastalıkları, ani ve aşırı kilo
kaybı, stres ve kan hastalıkları anormal kanamalara neden
olabilir.
Uyku ilacı, sakinleştirici ve antidepresanlar (depresyon
tedavisinde kullanılan ilaçlar) menstrual siklusları etkileyerek
sık ve düzensiz kanamalara neden olabilir. Rahim içi araç
menstrual kanama süresini ve miktarını artırır. Bazı kadınlarda
menstruasyonlar arasında ara kanamalara da neden olur. Rahim
içinde ve rahim ağzında oluşan polipler büyüyerek kırılganlaşır
ve vajinal kanamalara yol açar.
Endometrial hiperplazi rahim içini döşeyen endometrial
hücrelerin aşırı büyümesidir. Vajinal kanama endometrial
hiperplazinin en önemli bulgusudur. Menstrual kanamanın fazla
miktarda olması ve uzun sürmesinin yanında ara kanamalar da sık
görülür.
Tanı
Tanı endometrial biyopsi ile rahim içinden alınan örneklerin
patolojik incelemesi ile konur. Bu inceleme ile rahim kanseri ve
endometrial poliplerin tanısı da konabilir.
Anormal kanaması olan genç kadınlara birkaç ay hem ösrojen hem
de progesteron içeren doğum kontrol hapları almaları önerilir.
Menopoz döneminde veya bu döneme yaklaşmış kadınlarda ise
progestinler kullanılır, bu tedaviden sonuç alınamadığında
histerektomi yapılır.
Anormal vajinal kanama ve lekelenme rahim kanserinin en önemli
bulgusudur. Rahim kanseri erken dönemlerinden itibaren bu
yakınmaya yol açtığı için erken teşhis ve tedavisi mümkündür.
Endometrial biyopsi ile alınan hücrelerin patolojik incelemesi
sonrasında rahim kanseri tanısı konur. Fazla kanaması olan,
menopoz döneminde olan veya tekrarlayan ve uzun süredir devam
eden anormal kanaması olan ve rahmi büyümüş olan kadınlardan
dilatasyon ve küretaj yolu ile alınan hücrelerin incelenmesi
daha uygun olur. Bu yöntemle daha fazla hücre alınarak
incelenebilir.
Tedavi
Erken evrelerde teşhis edilen rahim kanserinin iyileşme şansı
%95’tir. Histerektomi sırasında yumurtalıkların ve tüplerin de
çıkartılması uygun olur. Bazen histerektomi sonrasında
radyoterapi (ışın tedavisi) önerilir. Yayılmış olan kanserlerde
radyoterapi mutlaka yapılır. Radyoterapi ile amaçlanan vücutta
kalmış olabilecek kanser hücrelerinin öldürülerek kanserin
tekrarlamasının önlenmesidir.
Rahim kanseri tedavisinde abdominal (karından) histerektomi
tercih edilen yöntemdir. Abdominal histerektomi sırasında cerrah
üreme organlarını değerlendirir ve tedaviyi planlar.
Kadın ve Üreme Sağlığı
Op. Dr. Tevfik YOLDEMİR
