Rahim İçi Araç (Spiral)
Değişik şekil ve boyutlarda olabilen rahim içi araçlar, saf
plastik veya bakırlı
olabilir. Uzun bir süre için gebelikten
korur. Bakır Rahim İçi Araçlar 10 yıldan fazla; progestorone
Rahim İçi Araçlar bir yıl korur.Son zamanlarda hormon salan
tipleride üretilmiştir. Adet kanamasının 3. veya 4. günü rahme
yerleştirilmelidir. Bu dönemde rahim ağzı açıktır, kasılmalara
bağlı ağrı azdır, ve gebelik riski yoktur. Eğer vajinal
enfeksiyon varsa uygulama tedaviden sonra yapılır.
Jinekolojik muayene sonrasında vajen antiseptik solüsyonla
temizlenir, rahim boynu serbestleştirilerek rahmin büyüklüğü
ölçülür ve uygun büyüklükteki rahim içi araç yerleştirilir.
HIV'i içeren STD'lerin bulaşmasını engellemez. İçerdiği bazı
yan etkiler; regl zamanlarında düzensizlik, ağır regl
dönemleri ve kramplarda artmadır. Kadın hastalıklarına karşı
korunmasız ise daha sonra kısırlığa yol açabilir. PID olma
riskini taşır.
Olumlu Yönleri
• Gebeliği önlemede etkili bir yöntemdir (%99)
• Bakırlı olanlar, gebelikten 10-12 yıl boyunca etkili bir
şekilde korur
• Cinsel ilişkiyi etkilemez
Olumsuz Yönleri
• Özellikle, ilk 3 ayda adet günü sayısını ve kanama miktarını
2 katına kadar arttırabilir. Bu durum, daha sonra normale
döner.
• Adet döneminde ağrı olabilir. Bunun için ağrı kesici
kullanılabilir.
• Cinsel yolla bulaşan hastalık riski olanlar için uygun
değildir.
• Rahimden hazneye doğru kayabilir. Özellikle haznesinin içini
yıkayanlarda sıklıkla görülen bir durumdur. Eğer yerinden
oynarsa koruyuculuğu azalır.
Kullanılmaması Gereken Durumlar
• Son 3 ay içinde veya halen rahim ağzında, rahimde veya
tüplerinde iltihap/yara olan kişilere uygulanamaz.
• Birden fazla kişi ile cinsel ilişkisi olanlara uygun
değildir. Bu kişilerin kesinlikle kondom kullanması gerekir.
• Düzensiz adet kanamaları olanlar
• Adet kanamaları 7 gün ve daha uzun sürenler
• Bir adet kanaması döneminde (tamamen ıslanmış) 10 ped/bez
değiştirenler
• Adet dönemlerinde ağrısı fazla olanlar
• Kansızlığı olanlar
• Doğuştan üreme organlarında şekil bozukluğu olanlar
Spiral (RİA) yada halk arasında
yaygın şekilde kullanılan adıyla rahim içi araç tüm dünyada en
fazla tercih edilen geri dönüşümlü doğum kontrol yöntemidir.
Rahim içi araç geri dönebilir doğum kontrolü sağlayan ve ana
yapısı kıvrılabilir polietilen olan küçük bir araçtır. Yapısı
T harfine benzer. Polietilen gövde üzerinde bakır tel
sarılıdır. Bu bakır zaman içinde yavaş yavaş salınarak RİA'nın
etki mekanizmalarından birini oluşturur. Günümüzde kullanılan
modern spirallerlerin önerilen kullanım süreleri değişkendir.
Üretici firmalar 3 yıl ile 8 yıl arasında değişen kullanım
süreleri belirtmekle birlikte yapılan klinik deneysel
çalışmalarda bunların hemen hepsinin 10 yıl süreyle sorunsuz
kullanılabileceği gösterilmiştir.
Temel yapı T şeklinde olmakla birlikte piyasada değişik marka
ve yapılarda pek çok RİA bulunmaktadır. Bunların etkinlik
açısından birbirlerine üstünlükleri yoktur. Toplumumuzda ithal
spiral şeklinde bir tabir bulunmaktadır. Hastalar kendilerine
ithal spiral takılmasını talep etmektedirler oysa Türk malı
bir spiral zaten piyasada yoktur.
Yüz yıla yakın bir zamandır istenmeyen gebeliklerin
engellenmesinde güvenle ve yüksek etkinlikle kullanılmasına
rağmen RİA'nın gebeliği nasıl engellediği hala daha tam
anlamıyla anlaşılamamıştır.
RİA tüm doğum kontrol yöntemleri içinde etkinliği en yüksek
olanlardan birisidir. Koruyuculuk araç takıldığı andan
itibaren başlar. Kullanımın ilk yılı içinde 1.000 kadından
sadece 6-8'i istenmeyen bir hamilelikle karşı karşıya kalır.
Spiralin koruyuculuğu çıkarıldığı anda biter. Yumurtlama
üzerinde bir etkisi olmadığından kişi aynı ay hamile
kalabilir.
RİA'nın cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı hiçbir
koruyuculuğu yoktur. Bu nedenle bu hastalıklar açısından
yüksek risk grubunda olan kadınlar (birden fazla partneri olan
ya da, partneri birden fazla kişi ile ilişkisi olan kadınlar)
mutlaka prezervatif kullanmalıdırlar.
Nadiren RİA yerindeyken de gebelik oluşabilir. Böyle bir
durumda oluşan gebeliğin düşükle sonlanma olasılığı %50'dir.
Ancak gebelik fark edildiği anda spiral çıkartılırsa bu oran
%25'e düşmektedir. Gebelik devam ettiği halde spiralin
çıkartılmaması ise anne adayının hayatını tehdit edebilecek
düzeyde ve şiddette bir enfeksiyon riskini de beraberinde
taşır. Bu nedenle eğer spiralin ipi görülemiyorsa ya da
ultrasonda yeri saptanamıyorsa kürtaj düşünülmesi gereken bir
yaklaşım olmalıdır.Bir yılda bakır rahim içi araç kullanan 100
kadından birden azı; progestoron rahim içi araç kullanan 100
kadından 2'si hamile kalmaktadır.
