Metabolizma, vücudun temel
fonksiyonlarını devam ettirebilmek için bir günde ihtiyacı olan
minimum enerji miktarıdır. Dinlenme anında vücudun kalori
harcama hızına bakılarak ölçülür ve kişiden kişiye değişiklik
gösterir. Yemek yeme, uyuma, temizlenme ve benzeri faaliyetler
sırasında vücudumuz devamlı kalori yakar.
Metabolizma vücut bileşimleri tarafından etkilenmektedir. Bu
bileşimler, vücuttaki kas ve yağ dokularının birbirine oranıdır.
Kaslar, vücutta yağlardan daha fazla kalori kullanır. Kaslı bir
vücuda sahip kişilerin, daha az vücut yağına sahip oldukları
için, daha hızlı metabolizmaları vardır. Örneğin aynı boy ve
kiloda olan iki kişiyi ele alalım. Bunlardan düzenli olarak
aerobik yapan, vücut geliştirme sporuyla ilgilenen, fitness ve
benzeri aletli programları uygulayan kişinin vücut yağ oranı
daha düşüktür. Diğeri ise hiçbir sportif aktivite yapmadığı
için, vücut yağ oranı diğer kişiye oranla daha yüksektir,
dolayısıyla metabolizma hızı da yavaştır. Başka bir deyişle,
birinci kişinin vücut fonksiyonlarını devam ettirebilmesi için,
ikinci kişiden daha fazla kalori harcaması gerekmektedir.
Metabolizma hızının kilo alıp vermede önemli etkisi var. Bazal
metabolizma hızınız ne kadar düşükse, kilolu olma ihtimaliniz de
o kadar yüksektir. Eğer hızlıysa şanslısınızdır, vücudunuz
enerji sağlamak için daha hızlı kalori yakıyor demektir. Eğer
yavaşsa çok fazla kalori almamalısınız, ihtiyacınızdan fazlası
yağ olarak depolanacaktır. Kiloluysanız ilk işiniz
metabolizmanızı hızlandırmak olmalı. Bunu yapmak için de kas
dokusunu artırmanız gerekli. Kas dokunuz ne kadar fazlaysa
metabolizmanız da o kadar hızlanır, ince kalma şansınız artar.
40 yaşından sonra kas dokusu azalmaya başlar. Bu nedenle düzenli
egzersizle metabolizmayı hızlandırmak ve vücut fonksiyonlarının
daha mükemmel olmasını sağlamak sağlıklı yaşam için bir
koşuldur.
Yavaş bir metabolizmaya sahip olduğunuzda üşüme, kuru bir cilt,
yavaş nabız, düşük tansiyon ve peklik gibi birçok rahatsızlığı
da kabullenmiş olmaktasınız.
Metabolizma hızınızın artması için protein ağırlıklı bir diyet
etkili olacaktır. Özellikle süt ürünlerinde bulunan konjuge
linoleik asit vücutta kas dokusunu artırdığı için metabolizmayı
da yüzde 10 oranında hızlandırıcı özelliğe sahiptir. Acı soslu
bir yemek yedikten sonra yaklaşık iki-üç saat içinde de
metabolizma hızının yüzde 50 oranında artması mümkündür. Bu etki
acının kalp basıncını artırmasından kaynaklanır. Kafein içeren
içecekler de adrenalin seviyesini ve beraberinde kalp basıncını
artırarak metabolizmayı hızlandırır. Yeşil çay ise kalp
basıncını artırmadan metabolizmayı hızlandırır.
Eğer iyot eksikliğine bağlı tiroitle ilgili bir probleminiz
varsa tiroksin hormonu senteziniz de düşük olacaktır. Bu da
metabolizmanızın düşmesine neden olur; bu durumda iyot
seviyenizi artıracak deniz mahsulleri ve süt diyetinizde yer
almalıdır.
