Hatırı sayılır miktarda para
ödeyerek bir nemlendirici aldınız... Ürün size “hipoallerjenik”
olarak sunulduğu ve “kaliteli” bir marka olduğu için tereddüt
etmeden kullanmaya başladınız. 2-3 gün sonra yüzünüzde
kızarıklık ve kaşıntı başladı ve gittikçe artan bir dermatit
(egzama) tablosu ortaya çıktı... Bu durum özellikle hanımlar
arasında oldukça sık rastlanan bir talihsizliktir. Kullanılan
kozmetik madde allerji yapmıştır. Hem de “hipoallerjenik” (allerji
yapma ihtimali zayıf) olduğu halde. Kullanılan ürün
hipoallerjenik değil ise, ciltte dermatit oluşturma riski
şüphesiz daha da fazla olacaktır.
Kozmetikler niçin dermatit yapıyor?
Sağlık ve güzelleşmek için kullanılan bu ürünlerin cilde zarar
vermeyecek şekilde üretilmesi gerekmez mi? Bu maddelerin
denetimi yok mu? Ne yazık ki ülkemizde gıda maddelerinin üretimi
bile kontrol ve denetim altına alınamamıştır ve kozmetikler için
böyle bir beklenti içinde olmak fazlaca “iyimserlik” olacaktır.
ABD ‘de yapılan araştırmalarda kozmetik maddeler içinde 2983
adet kimyasal madde olduğunu ve bunların 884 tanesinin toksik
özellikte olduğu belirlenmiştir.
Kozmetiklerle allerji nasıl gelişir?
Bu konu tamamen kişinin cilt yapısı ve bağışıklık sistemi ile
ilişkilidir. Bağışıklık sistemi organizmayı yabancı maddelerden
korumak üzere programlanmıştır. Bunlar genellikle bakteriler,
virüsler ve tümörleşen hücrelerdir. Bağışıklık sistemi hergün
hücrelerimizi adeta tek tek kontrol ederek vücudun “sağlık
durumunu” idame ettirir. Maalesef bazı kişilerde kozmetikler ve
sanitasyon maddeleri (ör: sabun) içindeki partiküller zararlı
madde olarak algılanır ve vücutta bunlara karşı “dermatit” ile
sonuçlanacak reaksiyon (tepkime) başlatılır.
Kozmetikler 2 farklı dermatite neden olur:
“Allerjik kontakt dermatit” ve “İrritan kontakt dermatit”.
Birincisi adın da anlaşıldığı gibi doğrudan doğruya kozmetiklere
allerji gelişmesiyle ortaya çıkar. Önceden herhangi bir allerjen
maddenin teması ile duyarlanmış deriye aynı maddenin tekrar
temas etmesi ile ortaya çıkan bağışıklık sistemi aracılıklı bir
reaksiyondur. Kontakt dermatit tanısı konan hastaların yaklaşık
% 25-30 kadarını allerjik kontakt dermatit oluşturmaktadır.
Allerjene karşı gelişen duyarlılık haftalarca, yıllarca hatta
çoğu kez bütün bir ömür boyu devam edebilir. Allerji gelişmiş
olan maddeye her temas edildiğinde, dermatit bulguları ortaya
çıkar İrritan kontakt dermatit ise kozmetik ve sanitasyon
ürünleri içindeki “tahriş edici” maddelere bağlı olarak ortaya
çıkar. Deriye dışardan temas eden bir takım tahriş edici
maddelerin oluşturduğu immünolojik olmayan, yani bağışıklık
sistemi tarafından başlatılmayan reaksiyonlardır. Tüm kontakt
dermatit olgularının ortalama %70’ini oluşturur. Maddelerin
toksik etkisine bağlı olarak ortaya çıkar. Önceden duyarlılık
kazanılmış olması gerekmez ve maddeyle ilk kez temas edilmesi
sonrasında bile meydana gelebilir.
Kozmetik alerjilerine nasıl tanı konur?
Bu tür kontakt (temas) alerjilerinde uygulanan özel bir tanı
yöntemi vardır. Yama testi (patch test) adı verilen ve vücutta
temas alerjilerine neden olduğu bilinen temel maddeleri içeren
bu test sırt bölgesine uygulanır ve kişinin allerjik olduğu
maddeler belirlenir. Bu tespit çok önemlidir, çünkü temas
alerjilerinin “kalıcı” bir tedavisi yoktur. Tek tedavi yöntemi
allerji yapan maddelerden uzak kalınmasıdır. Birden fazla
kozmetik ürün kullanıyorum, acaba allerjimin sebebi hangisi? Bu
durumda bir allerji uzmanına başvurmanız gerekir. Kullanmakta
olduğunuz kozmetik maddeler yama testine benzer bir metotla
değerlendirilerek hangisinin alerji nedeni olduğu tespit
edilebilir.
Kozmetik alerjilerinden korunmak mümkün mü?
Öncelikle kaliteli ve markalı ürünler tercih edilmelidir. Daha
önce kullanılmamış olan bir ürün ilk kullanımda yüze ya da
ellere değil, vücudun başka bir bölgesine (ör: kolun iç kısmına)
ve çok az miktarda 2-3 gün süreyle uygulanmalıdır. Söz konusu
ürün uygulama bölgesinde herhangi bir reaksiyona neden olmuyor
ise kullanılmaya başlanmalıdır. Bu konuda emin olunamıyor ise
bir uzman doktordan yardım alınmalıdır.
Sözün özü;
Kozmetikler ve sanitasyon ürünleri, modern dünyada günlük
hayatın vazgeçilemez bir parçasıdır. Bazen istenmeyen etkilere
neden olsalar da onları kullanmaya devam edeceğiz. Bu nedenle,
her konuda olduğu gibi kozmetikler konusunda da “bilgili” birer
tüketici olmak ve sağlığımızın için en doğrusunu uygulamayı
bilmek zorundayız.
Kaynak: Allerjim.Com, Dr.Zafer Çalışkaner
