Hirşutizm,
androjen adı verilen seks hormonuna bağlı kıllanma artışı
olarak
açıklanabilir. Kıllanma artışı genelde üst dudak, çene,
kulak, yanak, alt karın, sırt, göğüs ve üst kol ile uylukta
meydana gelir.
Hirşutizm, genelde androjen hormonunun artışına bağlı olarak
meydana gelmekle birlikte bazen de kıl köklerinin bu hormona
olan duyarlılığının artışı sonucunda da meydana gelebilir.
En sık rastlanılan nedeni, polikistik over hastalığıdır (POH).
POH da tipik olarak adet düzensizlikleri, kısırlık, şişmanlık
ve hirşutizm gözlenir. Bu hastalığa böbrek üstü bezlerinden
androjen salınımını arttıran hipotalamao-hipofzer hastalığın
neden olduğu sanılmaktadır.
Androjen salgılayan over (yumurtalık) tümörleri genelde hızlı
kıl büyümesine, adet görmemeye ve virilizasyona (memede
küçülme, seste kalınlaşma, kliterusta büyüme, alında açılma
gibi) neden olurlar. Bu tümörlerden en sık testesteron hormonu
salgılanır.
Bazı enzim eksiklikleri ve böbrek üstü bezinden uygunsuz
hormon salınımı da hirşutizme neden olabilir. Böbrek üstü
bezlerinden en çok salgılanan androjen Dihidroepiandrosteron-sülfattır.
Nadiren diğer bazı durumlarda da (hipotiroidi ve akromegali
gibi) hirşutizm olabilir. Herhangi bir nedene bağlanamayan
hirşutizm durumları da vardır.
Hirşutizm, hipertirikoz denilen ve yer olarak normal ancak
miktar olarak artmış kıllanmadan ayrılmalıdır, çünkü
tedavileri farklıdır.
İlaçlardan fenitoin, minoksidil, diazoksit ; kıl büyümesine
neden olabilirler. Penisilamin ve streptomisin de çocuklarda
benzer etki gösterirler. Hekzakolorobenzen (mantar öldürücü)
de kıllanmada artışa neden olur.
Porfiria, hipotiroidizm, dermatomiyozit, akromegali, Hurler
hastalığı, Cornelia de Lange hastalığı kıllanmada artışa neden
olabilir.
Laboratuvar
Testosteron, Dihidroepiandrosteron-sülfat, bir gecelik (overnight)
deksametazon süpresyon testi, iki günlük düşük doz
deksametazon süpresyon testi, androstenodiol glukuronid
ölçümleri tanıda yardımcı olabilir. Ayrıca şüphelenilen
hastalığa yönelik testler de gerekli olabilir.
Tedavi
Tedavide ilaç olarak doğum kontrol hapları, progestinler,
spironalactone, simetidine, GnRH analogları, siproteron asetat
kullanılabilir.
Kozmetik olarak ağda, depilatörler, elektroliz, traş
kullanılabilir.
Altta yatan bir hastalık saptanmışsa buna yönelik tedaviler
daima önceliklidir.
Tıbbi tedavi sonucunda hirşutizm hastalarının %23-95 inde
düzelme olmaktadır.