ANNELER VE BABALAR İÇİN :
Çocuklar farklı yaş dönemlerinde anne babaya karşı gelirler ve
her dönemde inatçılıkları ayrı değerlendirilmelidir. 2 - 4
yaşlarında, çocuk "hayır" diyebilme yeteneğini kazanır. Bu
yetenek doğal olarak özellikle anne babayı yorar, zorlar ve
bıktırır. Bu kadar küçük, beceriksiz, yetişkin ilgisine muhtaç
bir çocuğun yetişkinlere direnmesine ve hatta onları
yenebilmesine inanabilmek zordur. Çocuklar bu yeteneklerini daha
çok anne babalarıyla ilişkilerinde belirgin şekilde
kullanmaktadırlar.
Anne, baba, çocuk; tuvalet eğitimi, yemek yeme, uyuma saatleri
ve yuvaya gitme gibi disiplin ya da düzen gerektiren konularda
sıklıkla çatışmaya başlarlar. Aslında çatışmaların esas nedeni
çocuğun "hayır" deme yeteneğini sergileme arzusudur.
4 - 6 yaşlarda çocuklar evde ve okulöncesi kurumlarda küçük
toplumsal kuralları öğrenmeye başlarlar. Bu yaşlarda da halen
ben merkezcilikleri sürmekte olan çocukların gözünde en önemli
kendileridir ve her şey anında yerine getirilmeli, sevdikleri,
istedikleri yanlarında olmalı, en çok onlar sevilmelidirler.
Ancak yavaş yavaş toplumsal kuralların öğrenilmesiyle
egoistlikleri biraz azalır.
Bahsettiğimiz süreçte; disiplin uygulamaları ile ilgili
sorunlar, ebeveynin bu konudaki başarıları veya başarısızlıkları
da gündeme gelmektedir. Ebeveyn ve çocuk arasındaki disiplin
sorunları bu dönemde çözülemezse ileride kalıcı bir inatlaşma ya
da ebeveyne karşı gelme tutumları ortaya çıkmaktadır.
İnatçı bir çocuğu ele aldığımızda pek çok nedenle
karşılaşabiliriz. Zor doğum, doğumda havasız kalma, ateşli
havale geçirme, uykusuzluk, açlık, dikkat eksikliği, aşırı
hareketlilik gibi durumlar bunlardan bazılarıdır. Bu çocuklar
evde, yuvada ve her ortamda aynı inatçılık davranışlarını
sergilerler. Ancak bazı çocuklar da sadece yuvada, ya da sadece
anne babayla inatlaşır. Bu durumda çocuk ve karşı tarafın
tutumları ayrı değerlendirilmelidir. Çünkü artık bir disiplin
sorunu olduğu açıktır. Disiplin konusunda neler yapılıyor, neler
yapılmıyor, ne yapılmalıdır soruları irdelenmelidir.
- Çocuktan bütünüyle değişmesini değil, davranışını
değiştirmesini istemeli ve bunu da isteme yöntemini bilmeliyiz.
"Senden bıktım, bezdirdin beni, keşke seni doğurmasaydım, ne
inatçı çocuksun..." gibi tepkiler doğruca çocuğu hedef alan
suçlamalar olup, onun özsaygısını zedeleyerek, bir de
sevilmediği duygusunu yaratacaktır. Çocuk istenmediğini,
sevilmediğini, zaten baş belası olduğunu düşünerek olumlu bir
değişime gayret göstermeyecektir. Ayrıca daha fazla tepki
alabilmek için sinemalarını da artıracak ve durum içinden
çıkılmaz hale gelecektir.
Kısır döngüye girmeden sorunları çözebilmek için çocuk
eğitiminde ana kuralımız olan "onu kabul ettiğimizi,
sevdiğimizi" göstermemiz gerekir. Bizim için değerli olduğunu
hissettirirsek, sevgimizi gösterir, olumlu davranışlarına olumlu
ve övgü dolu tepkiler verirsek ilk adımı atmış oluruz. Daha
sonra uygun dille (ben dili) davranışını neden beğenmediğimizi
ve bizde yarattığı olumsuzlukları anlatabiliriz. Çocuğun benliği
dışında bir hedef göstermeye dikkat etmeliyiz.
Anne baba olmanın ve bir çocuk yetiştirmenin zorlukları
ortadadır. Bazen tahammül sınırları aşılmakta ve bu noktada ne
yazık ki iki büyük yanlış yapılmaktadır. Ebeveyn ya çocuğu döver
( benlik saygısı zedelenen çocuk artık hiç bir şeyden korkmaz
olur, yüz göz olunur ) ya da taviz verir ( rüşvetsiz hiç bir
istenen davranışı yapmayan ve davranışını değiştirmeyen arsız
bir çocuk olur ).
- Çocuğa disiplin konusunda anne babanın aynı mesajı verebilmesi
bir diğer altın kuraldır. Ebeveynin doğruları aynı olmalıdır.
Eğer farklı mesaj alırsa çocuk işine gelen tarafı seçip diğer
ebeveyni suçlayacaktır.
- Bir davranışı değiştirmek için sabırlı olmak, tutarlı olmak ve
uygun zamanı beklemek önemlidir. Farklı zamanlarda, anne veya
baba aynı davranışa farklı tepkiler verebilir veya çok çabuk
davranış değişikliği bekleyebilir çocuktan. Davranış değiştirme,
inatçılığı azaltma sabır, tutarlılık ve yaratıcılık isteyen bir
eylemdir.
- Çocuğa örnek olmak ise etkili yöntemlerin işlemesine yardımcı
olur. Onda değişmesini istediğiniz davranışı siz sergilemeyin.
- Değişen her olumsuz davranışı zamanında görerek ödüllendirin.
kaynak:www.nesilcocukyuvasi.com
