POLİKİSTİK OVER
HASTALIĞI
Polikistik over hastalığı adet düzensizliği, kıllanma,
istendiği halde gebe kalamama şeklinde belirtileri olan bir
hastalıktır. Bu belirtilerin birkaçı veya tamamı birarada
bulunabilmektedir. Hastalığa yumurtalıklarda yer alan çok
sayıda kist sebep olmaktadır.Bu durumda da yumurtalıkla
normalin 2-5 katı büyür.
Hastalığın ortaya çıkış nedeni kesin olarak bilinmemektedir.
Beyinde yumurtalıkları uyarıcı hormon salgılayan hipotalamus,
hipofiz gibi üst merkezlerle yumurtalıkların ilişkisi
bozulmuştur. Hipotalamusun salgıladığı hormona hipofiz bezi
aşırı yanıt vermekte ve luteinizan hormon salgısı artmaktadır.
Bu hormon yumurtalıkları uyararak aşırı erkeklik hormonu
salgılamakta ve yumurtalıklarda normal yumurta gelişimi
gerçekleşememektedir. Bunun sonucunda bu kadınlarda luteinizan
hormon ve erkeklik hormonları testosteron yükselmektedir.
Yumurtlamadan sonra salgılanan progesteron hormonu ise
yumurtlama gerçekleşmediği için, normal olarak
salgılanamamakta ve kanda düşük düzeyde bulunmaktadır.
Estrogen hormonu ise normal düzeyde salgılanmaktadır. Ayrıca
süt salgılatan hormon prolaktin de polikistik overli
hastaların 1/3’ünde yüksek bulunmaktadır.
Polikistik over hastalığı hormonlar arasındaki dengenin
bozulduğu ve bunun bir kısırdöngüye dönüştüğü bir hastalıktır.
Hastalığın ortaya çıkışını kolaylaştıran bazı etkenler söz
konusudur, bunlar genetik eğilim ve şişmanlıktır. Aslında
şişmanlığın hastalığın ortaya çıkış nedeni mi, yoksa hastalık
sonucunda mı oluştuğu kesin değildir. Ancak polikistik over
hastalığı bulunan kadınların yaklaşık yarısının şişman olduğu
bir gerçektir. Şişmanlarda yağ dokusunda erkeklik hormonu
üretimi daha fazladır ve bu durum hastalığın ilerlemesine
katkıda bulunur.
Polikistik overli hastaların büyük çoğunluğunda seyrek adet
görme veya hiç adet görememe gibi şikayetler vardır.
Hastaların %90’ında erkeklik hormonu artışına bağlı kıllanma
ve ciltte yağlanma vardır. Polikistik overli hanımların
yaklaşık yarısında kilo fazlalığı söz konusudur.
Polikistik overli bir kadında tedavinin ilk basamağını kilo
verme oluşturmalıdır. Gerek diyet gerekse egzersiz yardımı ile
kilo verme ile adetler düzene girip, yumurtlama sağlanabilir.
Daha önce ilaçlara yanıt vermeyen bir hasta kilo verme sonrası
ilaçlara yanıt verir duruma gelebilir.
Çocuk isteği olmayan, adet düzensizliği ve kıllanma yakınması
olan bir kişide hem adetleri düzene sokmak, hem de kıllanmaya
karşı genellikle doğum kontrol hapları kullanılır. Bu amaçla
kullanılacak doğum kontrol haplarının progesteronlarının,
erkeklik hormonuna karşı etkilerinin olması tercih edilir.
Yine kanama bozukluklarına karşı sadece progesteron içeren
ilaçlar da kullanılabilir.
Kıllanmaya karşı ise sıklıkla kullanılan ilaçlar siproteron
asetat ve spironolaktondur. Bazen bu iki ilacın birlikte
kullanılmasından da iyi sonuçlar alınabilmektedir. Tedaviye en
az 6 ay devam edilmesi gereklidir. Tedavi ancak yeni kıl
oluşumunu engeller, eski kılların ortadan kalkmasını
sağlamaz.Mevcut kılların yok edilmesi için elektroliz, lazer
veya epilasyondan yararlanılabilir.
Çocuk isteği olan kadınlarda ise kullanılacak ilaçlar hem
düzenli adet görmeyi sağlar, hem de yumurtlama ve gebe kalmayı
kolaylaştırır. Bu amaçla tercih edilen ilk grup ilaç klomifen
sitrat olup, adetin 3-5. günlerinden itibaren kullanılır.
Klomifen ile hastaların %75’inde yumurtlama, %50’sinde ise
gebelik elde edilebilmektedir.
Polikistik over hastalığı için kullanılan cerrahi tedavi
yöntemi laparoskopidir. Laparoskopi ile her yumurtalığa 10
civarında delik açılarak minik kistler patlatılmaktadır. Bu
tedavi ile hormonal kısırdöngünün kırılması ve yumurtlama
sağlanabilmektedir. Ancak laparoskopi, ilaçla tedaviye yanıt
vermeyen veya aşırı yanıt veren hastalarda kullanılması
gereken, son tedavi seçeneği olmalıdır.
Polkistik over hastalığı olanlarda tüp bebek yöntemi ile
gebelik elde etme şansı yüksektir.
