reklamlar

 


HASTALIKLAR

reklamlar

Gıda Alerjisi

Her yıl milyonlarca insan gıdalara alerjik reaksiyonlar vermektedir. Çoğu gıda alerjisi nispeten daha küçük belirtiler göstermekteyse de, bazı gıda alerjileri şiddetli etki göstermekte, bazı durumlarda ise gıda alerjileri insan hayatını tehdit edebilmektedir.
Gıda alerjileri için bir tedavi yoktur. Alerjen gıdalardan sıkı bir şekilde korunma, erken teşhis ve gıdanın alerjik reaksiyonlarının yönetimi ciddi sağlık sorunlarının oluşmasını önlemede önemli konulardır.

Hipersensitivite veya aşın duyarlılık reaksiyonu olarak da bilinir. Burada gıdaların bazıları vücuttaki immün sistem tarafından alerjen olarak tanımlanır ve bunlara karşı antikorlar,yani özel immün sistem molekülleri oluşturulur. Alerjen tabiatındaki gıdalar ile vücudun askerleri olan antikorlar karşılaşınca ortaya bir çok kimyasal maddeler salınmaktadır. Örneğin histamin bunlardan biri olup bazı alerjik reaksiyonların da sebebidir. Kişinin gıdalara karşı alerjik olup olmaması bazı faktörlerce belirlenir (alerjinin ailesel geçişi, yaş, yeme alışkanlıkları ve kişinin geçirdiği bazı infeksiyon hastalıkları gibi).

Önemli gıda alerjenleri:
160’tan fazla gıda, alerjisi olan insanlarda etkili olabilmektedir. Gıda alerjilerinin %90’ı ise en yaygın 8 alerjen gıda tarafından oluşturulmaktadır. Bu gıdalar:
1. Süt
2. Yumurta
3. Balık
4. Kabuklu deniz ürünleri (örn. Yengeç, karides, istakoz)
5. Sert kabuklu kuruyemişler (Ceviz, Fındık, Badem)
6. Fıstık
7. Un
8. Soya

Yukarıdaki sekiz gıda ve bunlardan elde edilen proteinleri içeren gıdalar yaygın gıda alerjilerinin başlıca nedenlerindendir.

Belirtiler
1. Kurdeşen
2. Yüz kızarması, kızarıklık
3. Ağızda karıncalanma, yanma veya kaşıntı hissi
4. Yüz, dil veya dudaklarda şişme
5. Bulantı ve kusma
6. Karında kramplar
7. Öksürme veya hapşırma
8. Baş dönmesi
9. Boğaz ve ses tellerinde şişme
10. Nefes alma güçlüğü
11. Bilinç kaybı

BAZI ÖZEL TÜR GIDA ALLERJİLERİNE ÖRNEKLER
İNEK SÜTÜ ALLERJİSİ
Belirtileri hayatın ilk aylarında (genellikle ilk 6 ayda; ishal, kusma, kanlı dışkılama, huzursuzluk, ağlama şeklinde) kendini gösterir. İnek sütü yüksek derecede alerjenik proteinler içermektedir. Bu proteinler ısıya dayanıklı olduğundan yapılan ve alerjenik etkileri kaynatıldıktan sonra da devam eder. İnek sütüne alerjisi olan çocukların erişkin hayatlarında da sütü tolere edememeleri sık rastlanan bir durumdur. İnek sütü çocuğun diyetinden çıkarılıp, bunun yerine keçi sütü veya soya içeren gıdalar verilebilir. Ne yazık ki inek sütüne aIeljik olan çocukların bazıları bu gıdaları da tolere edememektedir. Alerjik çocuklar için en iyi gıda hiç şüphesiz anne sütüdür. Bazen bu çocuklar anne sütüne karşı da reaksiyon gösterebilir. Ancak bunun en sık rastlanan sebebi, annenin o esnada inek sütü içmesi ve çocuğa kendi sütü ile bu yabancı proteinleri vermesidir. Yani çocuk aslında anne sütüne değil annesinin sütüne karışmış inek sütü proteinlerine karşı reaksiyon vermektedir.

YUMURTA ALLERJİSİ
Bu alerji kendi başına olabileceği gibi, inek sütü alerjisi ile beraber de olabilir. Bazı çocuklar bir yaşından sonra sadece yumurtanın sansını yiyebilir. Bu alerjinin önemi; kızamık veya kabakulak aşılarının tavuk embriyosunda hazırlanması nedeniyle, eğer bilinmeden aşılanma yapılırsa hayatı tehdit edici alerjik reaksiyonların başlayabilmesindendir. Çünkü hayvan proteinlerine karşı alerjilerde çok sık çapraz reaksiyonlar görülmektedir. Hayvan proteinlerine alerji, çocuklar büyüdükçe kendiliğinden azalıp, kaybolabilir.

BALIK ALLERJİSİ
Alerjik kısım balığın adalelerinde yani etindedir. Bazı kişiler bütün balıklara alerjikken bazıları da sadece belli balıklara karşı alerjiktir. Bu kişiler en der olarak mektup pullarını yaladıklarında bazı alerjik yakınmalar ortaya çıkabilir. Çünkü pulların arkalarındaki zamklar balık kemiklerinden yapılmaktadır.

KABUKLU DENİZ HAYVANLARINA ALLERJİ
Bunlara alerji sadece bir türe karşı olabileceği gibi hepsine birden de olabilir.

SEBZE ve MEYVE ALLERJİSİ
En belli başlıları; elma, ve armut, sert çekirdekli meyveler (kiraz, vişne, kayısı, şeftali vs), ceviz, fındık, badem, ıspanak, domates, maydanoz, kereviz ve bezelyedir. Ülkemize son yıllarda gelmeye ve tüketilmeye başlayan egzotik meyvelere karşı da alerji gelişebilmektedir. Örneğin Kiwi'ye duyarlı kişiler sadece yemek değil ellemek veya keserken bile aIerjik reaksiyonlar başlayabilir.

Meyve ve sebzelere alerjisi olanların çoğunluğu pollen alerjik kişilerdir. Örneğin kuzey Avrupa'da pek yaygın olan Huş ağacı polenine (birch, birke, björk, betula verrucosa) alerjik olanların yarısında elma alerjisi bulunur. Çimen polenine aIerjik olanların belli bir bölümünde de maydanoz alerjisi vardır. Huş ağacı ülkemizde pek yaygın olmadığı için bunun polenlerine karşı alerji, genelde kuzey Avrupa'da çalışan işçilerimizde görülmektedir. Meyve ve sebze proteinleri termolabil olup ısıtıldıklarında bozulurlar, alerjik kişiler tarafından da yenebilirler.

Önemli bir noktayı tekrar vurgulamakta yarar olduğu kanısındayım. Gıda alerjisi olan çocuklar büyüdükçe, duyarlı oldukları gıdaları, daha iyi tolere etmeye başlarlar. Gıda alerjilerinin çoğu 2 ile 4 yaş arasında kaybolur. İnek sütü veya yumurta alerjisinin zamanla kaybolmasına rağmen neden balık veya bezelye alerjisinin yıllarca sürdüğü henüz bilinememektedir.

Belirtiler ortaya çıktığında yapılacaklar
Gıdalar tüketildikten sonra yukarıda yer alan belirtilerin ortaya çıkması gıda alerjisi işareti olabilir. Tüketiciler kendilerinde bu belirtileri ortaya çıkaran gıdaları tüketmekten kaçınılmalı, eğer bu gıdalar tüketilip, gıda alerjisini gösteren belirtiler ortaya çıkmışsa bir doktor veya sağlık kuruluşu ile temasa geçilerek gerekli testler ve tedaviler uygulanmalıdır.
Gıda alerjisi olduğunu öğrenen tüketiciler gıdaların etiketleme kurallarını öğrenerek, sıkıntı kaynağı gıdayı tüketmekten kaçınmalıdır. Kazayla alerjen gıdanın tüketilmesi durumunda erken belirtileri tanımalı, bu durumlarda uygulanacak gerekli davranışları doğru bir biçimde öğrenmelidir.
Bir gıda tüketilirken veya tüketildikten sonra belirli bir gıda alerjisi olan kişiler daha önceden karşılaştığı belirtileri göstermeye başlarsa, acil olarak gerekli davranış kurallarını uygulamalı ve en yakın sağlık kuruluşuna gitmelidir.

Hayatı tehdit eden durumlar
Gıdaları tükettikten sonra küçük gıda alerjisi belirtilerinin oluşması durumunda gerekli müdahalelerin yapılmaması durumunda belirtiler kısa bir sürede anafilaksiye dönüşebilir. Gıda alerjenlerinin tüketilmesinden sonra gıda alerjisi olan kişinin hayatını tehdit eden alerjik reaksiyon “anafilaksis” olarak adlandırılmaktadır. Anafilaksis, aşırı duyarlık yaratan bir antijenin vücuda girmesi ile oluşan şiddetli antijen antikor reaksiyonu olarak tanımlanabilir. Anafilaksi durumunda
1. Akciğerlere giden hava yolları daralır
2. Kan basıncı çok düşer ve anafilaktik şok oluşur.
3. Nefes borusu tıkanır.
Anafilaksi oluşması durumunda, belirtiler görülmeye başlar başlamaz kısa zamanda epinefrin uygulanması ciddi sonuçların ortaya çıkmasını önlemede yardımcı olabilmektedir.

Gıda allerjisi tedavisi
En etkili tedavi yöntemi, elbette ki diğer alerji hastalıkları tedavisinden farksız olarak duyarlı olunan gıdadan uzak durmak, onu yememektir. Tabii bunu söylemek kolay ama günlük pratikte uygulanması pek o kadar da kolay bir iş değil. Özellikle ülkemizde dışarıda yenen veya hazır olarak alınan gıdalarda bu ayırımın nasıl yapılabileceği önemli bir sorun. Hangimiz bakkaldan aldığımız çikolatanın içinde nelerin ve hangi miktarda olduğunu biliyoruz ki. alerjik olan kişiler her şeyden önce bir alerji kliniğinde incelenmeli ve nelere karşı duyarlı oldukları kesin olarak ortaya çıkmalıdır. Bu ancak bir uzman denetiminde yapılan bazı deri / kan ve oral provokasyon testleri ile olmaktadır. Kişiler bu esnada yedikleri her gıdayı ve olmuşsa alerjik reaksiyonları bir not defterine kaydederek doktoruna yardımcı olur. Eğer alerjinin sebebi tespit edilebilirse belki de kişiler ömür boyu bunlardan uzak duracaktır.

Diğer Hastalıklar

Hit : 10751


 

reklamlar