Aileler gebelikte görülen sorunlar hakkında bilinçli olurlarsa
anne sağlığı daha iyi düzeylere ulaşabilmektedir.Hamilelikte ilk
muayene 1.ay sonunda yapılmalıdır. Bu muayeneler düzenli olarak
8 ay boyunca yapılmalı, 9.ayda 15 günde bir, son ayda ise
haftada bire dönüştürülmelidir. Aylık muayeneler ultrason, kan
ve idrar testleri ile tamamlanmalıdır. Yine erken hamilelikte (
ilk 3 ay ) hepatit göstergeleri, açlık kan şekeri, böbrek ve
karaciğer fonksiyon testleri, kan grubu belirlenmesi ve TORCH
denen erken hamilelik enfeksiyonları araştırılmalıdır.
Aşağıdaki durumlarda hamilelikte riskten söz edilebilir:
16 yaşından önce ve 35 yaşından sonraki hamilelikler,
Daha önce rahim ameliyatı geçiren hamileler,
Daha önceki gebeliklerde erken doğum veya düşük hikayesi,
Daha önceki gebeliklerde ölü ya da sakat doğum hikayesi,
Kan grubu uyuşmazlıkları,
Çoğul hamilelikler,
Hipertansiyonu olan hamileler,
Bacaklarda ödem, kilo fazlalığı olanlar,
Şeker hastalığı olanlar,
İri bebek,
Anne rahminde, fetal gelişme geriliğin,
Bebeklere ait duruş ve geliş pozisyonu anomalileri ( Örn:makat
veya transvers, yani yan duruş )
Hamilelik ve anemi (kansızlık durumu),
Hamilelikte enfeksiyonlar,
Hamilelik sırasında görülen kanamalar,
Suların erken gelmesi,
Erken doğum tehditi,
Kalıtsal faktörler,
Hamilelik ve çeşitli sistemlere ait hastalıklar.
Bunlar Nasıl Risk Oluşturur ?
35 yaşından sonra ilk defa hamile kalan annelerde bebekte
doğumsal anomali olasılığı artar. Bu ilk ve 2. dönem tarama
testleri incelemeleri ile saptanabilir. Daha önce rahim
ameliyatı geçiren annelerde ( myom, sezeryan gibi ) rahimde eski
kesi yeri, hamileliğin büyüme ve kasılmaları ile yırtılma
tehdidine açıktır. Çoğul hamileliklerde düşük veya erken doğum,
bebekte ise büyüme ve gelişme geriliği olabilir. Hamilelikte
gelişen ya da daha önceden var olan hipertansiyon ise, hem
bebeğin büyümesini, gelişmesini engeller hem de anne karnında
ölümüne yol açabilir. Ayrıca hipertansiyona bağlı
komplikasyonlar anne yaşamını tehdit eder.
Hamilelikte diyabet ( şeker ) veya diabetli ananenin
hamileliklerinde; iri bebek ya da tam tersi büyüme geriliği olan
bebek riski söz konusudur. Bu hastalık anne karnında veya
doğumda ölüm riski yüksek bebek doğurma olasılığına da yol
açabilir. Ayrıca diabetlerin tüm sorun ve komplikasyonlarını
anne yaşayabilir. Normalden iri ( 4000 gr üstü ) bebeğe sahip
annelerin hamilelikleri de risk altındadır. Transvers ( enleme )
ya da makat pozisyonunda gelen hamileliklerde, erken rahim
kasılmalarıyla bebeğin oksijensiz kalması, su kesesinin
açılmasıyla kordon veya uzuvların sarkması söz konusu olduğundan
risk oluşturabilir. Hamileliklerin nerdeyse % 60'ında çeşitli
düzeylerde kansızlık görülebilir. Fe, B12 ve folik asit desteği
tüm hamilelik boyunca verilir. Kalıtsal hastalık taşıyıcısı anne
ve bebek söz konusuysa, ailenin daha önce kalıtsal hastalık veya
özürlü bebek öyküsü varsa, bu durumda anne adayının hamileliği,
16.-18. haftaya kadar biokimyasal , görüntüleme ve genetik
testlerle incelenmelidir.
Riskli Hamilelikler Nasıl Belirleniyor ve Tedavi Sürecinde Neler
Gerçekleşiyor?
Hamileliğin 18-22 haftası arasında ayrıntılı hamilelik USG ve
Doppler taraması (yapısal anomaliler ve gelişme geriliği
saptanması için) ayrıca 11-14. hafta da ikili tarama veya 16-18.
hafta da üçlü tarama testleri yapılmalıdır. Antenatal (doğum
öncesi) bakım, normal hamilelikleri hedefler ve risk etkenlerini
belirlemeyi amaçlar.
Anne yada bebeği ilgilendiren risk etkenleri belirlendiği zaman
tedavi hizmetleri kapsamındaki " Maternal-Fetal ( anne-bebek )
Tıp" boyutuna geçiş söz konusu olabilir. "Maternal-Fetal Tıp"
boyutunda erken ve geç hamilelik dönemleri gündeme gelir. Bu kez
mücadele alanı hamilelik değil , anne ve bebeğin sağlık
problemleridir. Erken hamilelik dönemi, embriyo oluşumundan
hamileliğin 24. haftasına kadar devam eder. Bu dönem tıpta "perinatal
tanı" ( anne karnında), "fetal tedavi" ve "teratoloji" (
hamileliğe zararı olabilecek dış etkenler,örneğin;
alkol,ilaçlar,ışınlar ) çalışmaları ile aşılmaya çalışılır.
Bu programların amacı fetal ( bebek ) sağlık problemlerini
olabildiğince erken saptamaktır. Gerekli ve uygun durumlarda ise
fetal tedavisi ve rahim içi girişimler söz konusu olabilir.
Demir ve multivitaminler ile gerektiğinde kortizon, düşük doz
aspirin ve heparin de hamilelik sürecinde tedaviye eklenebilir.
Enfeksiyonla mücadelede ise bebeğe zarar vermeyecek
antibiotikler kullanılabilir.
