Gebelik, anne
vücudunda ikinci bir canlının oluştuğu dönemdir. Yetersiz ve
dengesiz beslenme gebe anne üzerinde çeşitli bozukluklara
neden olur.Gebelik süresince bebek, anne zayıf olsa bile
kendisi için gerekli olan enerjiyi, protein, demir, kalsiyum
gibi minaralleri ve vitaminleri anneden alarak gelişimini
sürdürür.
Böylece annenin bu besin öğelerine olan gereksinimi artar.
Artan gereksinimlerin karşılanmaması halinde; beslenme
yetersizliğinin belirtileri olan kansızlık, diş çürümesi kemik
bozuklukları meydana gelir. Anne halsiz ve yorgun düşer,
bebeğini de yeterince besleyemez. Bu kez bebeğin büyüme ve
gelişmesi tam olmaz ve sağlıksız doğar.
Ülkemizde önemli bir sağlık sorunu olan anemi özellikle demir
ve folik asit
yetersizliğine bağlı olarak görülmektedir. Gebe kadınlarda,
hemoglobin düzeyi llg/lOOmL. altına
düştüğünde, demir yetersizliği anemisi tanısı konulmaktadır.
Nedeni; Diyetteki demirin emilim oranının düşük olması
(bitkisel kaynaklı besin oluşu),
parazitler, gereksinmenin fazla oluşu, sık doğumlar, düşükler
ve pikadır (toprak yeme). Ayrıca
gebelik nedeniyle % 50 oranında artan plazma hacmine karşın,
kırmızı kan hücrelerinin hacminin
artışı ( % 20 artış) bu orana ulaşamamaktadır. Hemoglobin
düzeyinin, 11-12 g./lOO mL. arası
olması en sağlıklı doğumu sağlamaktadır. Ülkemizde gebe ve
emziklilerde ulusal düzeyde anemi
oranı sırasıyla % 73.9 ve % 65.4 dür. Hastalık, dudak içi,
avuç içi, tırnak yatakları ve göz diplerinde solma,
çarpıntı-çabuk yorulma, kemiklerde zayıflık, çabuk ve sık
hastalanma, baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, iştahsızlık ve
ishal gibi belirtilerle başlar.Anemik gebelerde taşikardi, baş
dönmesi, yorgunluk,
bayılma, dudak ve alt göz kapaklarında soluk renk (normalde
kırmızıdır), nefes almada güçlük, yüz
ve bacaklarda şişme gibi belirtiler görülmektedir. Anemik
annelerin bebeklerinde prematüre
doğumlar, perinatal ve neonatal ölümler artmaktadır.
Gebelikte artan demir gereksinmesini karşılamak için ek demir
verilmesi, çinkonun
kullanımını azaltmaktadır. Hemoglobin düzeyi lig./100 mL.
altına düşmeden, ek demir
preplarının kullanılmasına gerek yoktur. Her öğünde C vitamini
içeren besinlerin tüketilmesi,
demir emilimini artırmaktadır. Her ay annenin hemoglobini
ölçülmeli, aneminin önemi ve
belirtileri anneye öğretilmelidir.
Gebeliğini hijyenik koşullarda sürdüren, gebeliği sırasında
düzenli izlenen eğitilen ve gerekli tedavilerini zamanında
yaptıran, doğumu sağlıklı koşullarda ve sağlık personeli
tarafından gerçekleştirilen bir annenin gebelik ve doğuma
bağlı bir nedenle ölmesi veya sakat kalması normal koşullarda
nadirdir. Bu koşulların yerine getirilmemesi halinde ise anne
ve çocuk sağlığı ile ilgili önemli sorunların ortaya çıkması
muhakkaktır.
Demir eksikliğinin başlıca nedeni yetersiz ve dengesiz
beslenmedir!
Demir depolarını boşaltan ve anemiye yol açan nedenlerden ayrı
olarak, demir eksikliği başlı başına ana ölümüne yol açan bir
faktördür. Ayrıca demir eksikliğinde bağışıklık sistemin
zayıflaması ile enfeksiyon riski artar. Barsak parazitleri
beslenme dengesini bozarak anemide rol oynar. Demir eksikliği
anemisi birkaç hafta içinde ortaya çıkar.
Sigara ve alkol kullanmayınız.
Yemeklerle birlikte çay içmeyiniz.
Taze sıkılmış meyve suyu içip, meyve yiyiniz.
Hamilelik süresince düzenli sağlık kontrolleri yaptırınız.
Gebelikte et, balık, tavuk, yumurta, karaciğer, dalak, böbrek
vb. sakatatlar ceviz, badem gibi kuruyemişler, üzüm (pekmez),
kayısı, erik, pestil ve benzeri kurutulmuş meyveler, kuru
fasulye, nohut, mercimek, barbunya vb. kuru baklagiller, pekmez
,tahin, susam ve yeşil yapraklı sebzeler demir yönünden zengin
yiyeceklerdir. Günlük beslenmede sık tüketilmesinde yarar
vardır.
Demirden zengin yiyeceklerle birlikte C vitamini kaynağı
domates, biber, maydanoz, kıvırcık gibi taze sebze ve
portakal, greyfurt, çilek gibi meyveleri alması demir
emilimini artırarak kansızlığa engel olur.
