Gebelikte,
en masum görünen ilaçların bile bebeğinize zararı olabilir.
Size önerilmedikçe hiçbir ilacı kendiliğinizden kullanmayın.
Hamilelik dönemi ve öncesinde reçeteli veya reçetesiz satılan
tüm ilaçları kullanmadan önce bu dönemde kullanılıp
kullanılamayacaklarının araştırılması gerekir. Gebelik dışında
kullanıldığında hiçbir yan etkisi olmayan ilaçlar dahi gebelik
döneminde kullanıldığında gelişmekte olan bebeğe zarar
verebilir. Herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmayan bir
kadın menstrual siklusun ikinci yarısında gebe olduğunu
düşünerek gerekli önlemleri almalı ve kendine zarar
verebilecek şeylerden kaçınmalıdır.Sadece anne değil baba
adayının aldığı birçok ilaç da gebeliğe etki edebilir.
Prekonsepsiyon döneminde erkeğin kullandığı ilaçların spermi
direkt olarak etkileyerek bebekte doğumsal anomalilere neden
olduğunu gösteren bazı çalışmalar vardır. Bazı ilaçlar ise
meniye karışarak cinsel ilişki sırasında annenin rahim
ağzından emilir ve gelişmekte olan embryoya zarar verebilir.
Doktora danışmadan kullandığınız, yan etkisi az olan ve
reçetesiz satılan birçok ilaç gebelik sırasında
kullanıldığında gelişmekte olan bebeğe zarar verebilir.
Normal bir gebenin ihtiyacı olan tek ilaç, demir içeren
preparatlardır. Özellikle 28. haftadan sonra demir ihtiyacını
sadece yiyeceklerle karşılamak mümkün değildir. O nedenle,
size önerilen demir ilaçlarınızı, doğumdan sonra en az 3 ay
kadar daha devam edecek şekilde, aksatmadan
kullanmalısınız.Demir ilaçlarının başlama zamanı
olarak,hekimler arasında farklılıklar olabilir.Bazıları
gebeliğin hemen başında,bazıları daha ileri haftalarda
başlamaktadır.
Bir de folik asit alımı konusuna değinmek yararlı olacaktır:Folik
asit bir tür B vitamini olup, eksiklğinde, embrionun
beyin-omurga gelişiminde bazı hasarlar oluşabilmektedir.Bu
vitamin gebeliğin çok erken günlerinde alınırsa bu hasarların
oluşumunu yarı yarıya azaltmaktadır. 7.haftadan sonra
ise,beyin gelişimi tamamlandığından bu etkisi biter.Bu nedenle
folik asit içeren ilaçlardan tam anlamıyla faydalanabilmek
için,hamileliğe niyet edildiği andan itibaren alınmalıdır.
Gebelik öncesinde sağlık sorunlarına bağlı ilaç kullanan anne
adayları;Hipertansiyon, şeker hastalığı ve epilepsi (sara)
gibi sürekli ilaç kullanımını gerektiren durumlarda doğum
kontrol uygulaması kesilmeden önce gebelik döneminde anne
adayının önceden varolan sağlık probleminin tedavisine nasıl
devam edileceği belirlenmelidir. Gebelik öncesinde kullanılan
ilaçların birçoğu gebelik döneminde kullanılamaz. Gebelik
dönemi anne adayının kullandığı birçok ilacın dozunun tekrar
ayarlanmasını gerektirir. Anne adayını gebelik öncesindeki
sağlık problemi nedeni ile takip eden doktor ve gebeliği takip
edecek olan jinekolog beraber değerlendirmeli ve gebeliği
süresince beraber takip etmelidir.
İlaçların Riske Göre Sınıflandırılması;
İlaçlar gebelik dönemindeki etkilerine göre 4 kategoriye
ayrılırlar:
- Kategori A; Bu kategorideki ilaçlar gebelik sırasında
kullanımlarında herhangi bir sakınca olmayan ilaçlardır,
örneğin vitaminler önerilen dozlarda kullanılabilir.
- Kategori B; Bu kategorideki ilaçlar gebelik sırasında
kullanımlarında çok ciddi risk içermeyen ilaçlardır. Gerekli
olduğu durumlarda doktor kontrolü altında kullanılabilirler.
Enfeksiyonların tedavisinde kullanılan penisilin grubu ilaçlar
bu kategoridedir.
- Kategori C; Bu kategorideki ilaçlar gebelik sırasında
kullanımlarındaki zararlı etkileri kesinleşmemiş ilaçlardır.
Hayvan deneylerinde ilaçların zararlı olabileceğine dair
veriler elde edilmiştir.
- Kategori D; Bu kategorideki ilaçların gebelik sırasında
kullanılması bebek için risk oluşturur. Epilepsi tedavisinde
kullanılan bazı ilaçlar gibi mutlaka kullanılmaları
gerektiğinde, anne adayının ve bebeğin sağlığı açısından yarar
zarar durumu değerlendirilerek karar verilir.
- Kategori X; Bu kategorideki ilaçlar gebelik sırasında
kesinlikle kullanılmaması gereken ilaçlardır.
