Oldukça yaygın bir rahatsızlık
olan ve özellikle kış mevsiminde artış gösteren idrar yolu
enfeksiyonları, idrar torbasının (mesane) basit iltihaplanması
veya diğer idrar sistemi organlarının (örneğin böbrekler) daha
ileri düzeyde iltihaplanması şeklinde olabilir. Altta yatan
başka bir hastalığa bağlı olmayan sadece idrar torbasını içeren
iltihaplanmalar basit enfeksiyon (sistit), bunun dışında kalan
tüm idrar yolu iltihapları komplike enfeksiyon olarak
adlandırılıyor.
NELERE YOL AÇAR?
İdrar sterildir, herhangi bir mikroorganizma içermez. İdrar
yolu enfeksiyonları mikroorganizmaların idrar kanalı
açıklığından girerek çoğalmaları sonucu meydana gelir.
Enfeksiyonların birçoğunda etken, E.Coli basili olarak
adlandırılan bakteridir. Bu bakteri bağırsak florasında
bulunan bir bakteridir. İdrar kanalından girerek mesaneye
ulaşır ve sistite yol açar. İdrar yolu enfeksiyonları tedavi
edilmezse bakteriler böbreklere kadar ilerleyerek nefrite
(böbrek iltihabı) yol açabilir. İdrar yollarında Klamidya ve
Mikoplazma enfeksiyonları da görülebilir, fakat bu
enfeksiyonlar böbreklere ilerlemez.
RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Bazı kişilerde idrar yolu enfeksiyonları daha sık görülür.
Böbrek taşları, kateter uygulamaları, diyabet ve bağışıklık
sisteminin baskılanması idrar yolu enfeksiyonlarının görülme
sıklığını artırır. Her beş kadından biri hayatı boyunca en az
bir kez idrar yolu enfeksiyonu geçirir. Kadınlarda idrar
kanalı kısa olduğundan vajina ve bağırsaklardaki bakteriler
kolaylıkla buraya bulaşıp ilerleyebilir. Cinsel ilişkide
bulunmak da kadınlarda idrar yolu enfeksiyonlarının
görülmesini artıran nedenlerden biridir. İdrar yolu
enfeksiyonlarının görülme sıklığı yaşla birlikte artar.
BULGULARI NELERDİR?
Sık sık ve çok az miktarda idrara çıkmak ve idrar yaparken
yanma en sık görülen bulgulardır. İdrar bulanık ve kanlı
olabilir. Halsizlik ve kasık bölgesinde ağrı da bu yakınmalara
eşlik edebilir. Enfeksiyon böbreklere ilerlerse ateş, bulantı,
kusma, bel ve sırt ağrısı görülür. İdrar yolu enfeksiyonu
geçiren kadınların % 20'sinde enfeksiyon tekrarlar. Bol su
içmek, idrarı tutamamak, tuvalette genital bölgeyi önden
arkaya doğru temizlemek, su dolu küvette banyo yapmak yerine
duş almayı tercih etmek, cinsel ilişki öncesinde genital
bölgeyi temizlemek, vajinal duş ve spreyleri kullanmaktan
kaçınmak idrar yolu enfeksiyonlarının tekrarlamasını
önleyebilir.
ERKEN DOĞUMA YOL AÇABİLİR
Gebe kadınların % 2-4'ünde idrar yolu enfeksiyonları görülür.
Gebelik döneminde geçirildiğinde bu enfeksiyonlarının yayılma
ihtimali daha fazladır. İdrar yolu enfeksiyonları erken doğuma
yol açabilir. İdrar yolunda görülen enfeksiyonun genital
bölgeye bulaşması ve jinekolojik bir hastalık haline gelmesi
ve tedavisinin yapılmaması halinde özellikle kadınlarda çok
büyük sorunlara yol açar. Jinekolojik enfeksiyonlardan dolayı
oluşan kadın genital organlarındaki harabiyet, üreme
kanallarındaki tıkanma ve rahmin iç tabakasının
iltihaplanması, bebeklerin anne rahmine tutunmasını engeller.
Bunun yanı sıra kalıcı hasarlara da yol açarak üreme sağlığını
olumsuz etkileyebilir.
SİSTİT NEDEN OLUŞUR?
Altta yatan başka bir hastalığı olmasa da bazı kadınlarda
sistit daha kolay gelişir. Sistit gelişiminde bazı faktörlerin
etkili olduğu gösterilmiştir. Dışarıdaki mikropların idrar
torbasına ulaşması daha kolay olmaktadır. Cinsel ilişkiye
bağlı olarak bu bölgedeki mikroplar vajen ve idrar kanalının
ağzına doğru itilirler. Bu yüzden sistit cinsel açıdan aktif
olan kadınlarda diğer kadınlara göre daha sık görülür. "Balayı
sistiti" olarak adlandırılan rahatsızlığın nedeni de cinsel
aktivitenin artmasıdır. Cinsel ilişkiden hemen sonra idrar
yapmayı adet edinen kadınlarda drar kanalına taşınan
mikropların temizlenmesine bağlı olarak daha seyrek sistit
görülür.
SİSTİT BELİRTİLERİ NELERDİR?
En sık belirtiler idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma
isteğidir. İdrar yaparken yanma bazı kadınlarda çok şiddetli
olabilir. Ateş, basit sistitte sık rastlanan bir bulgu
değildir. Ateşiniz 38 derece ve üstünde ise hemen doktora
başvurmalısınız. Eğer ateş ile beraber böğür ağrısı da varsa
böbrek iltihabını akla getirir. Basit sistit tedavisi sıklıkla
antibiyotik kullanımı ile yapılabilir.
