Sigaranın genel olarak sağlık
üzerindeki olumsuz etkileri iyi bilinmektedir. Sigara kullanımı
ile akciğer kanseri, kalp-damar hastalıkları, kronik akciğer
hastalıkları, mesane kanseri, mide-barsak kanserleri ve rahim
ağzı kanseri gibi birçok hastalığın riskini artırdığı birçok
çalışmada gösterilmiştir.
A.B.D’de yılda 450.000 ölümden sorumlu nedenler arasında sigara
da yer almaktadır.
Ayrıca sigaranın neden olduğu hastalıklar nedeniyle yapılan
harcamaların 157 milyar dolar olduğu belirtilmektedir. Bu
istatistikler sigaranın gerek sağlık, gerekse ekonomik açıdan ne
kadar önemli bir sorun olduğunu net olarak göstermektedir.
Gebelik sırasında sigara kullanımının hem kadın, hem de bebek
üzerinde çok önemli olumsuz etkileri bulunmaktadır. Gebelikte
sigara kullanımı göbek kordonu ve plasentada değişiklikler,
plasentanın aşağı yerleşmesi, dış gebelik, bebekte gelişme
geriliği, düşük, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, idrar
yolları anomalileri, bebekte doğum öncesi ve sonrası ani ölüm
gibi önemli hastalık ve durumların riskini artırmaktadır.
Ayrıca süt vermede sorunları, bebeğin fiziksel gelişimi, sinir
sistemi fonksiyonlarında bozukluk, bebeğin entellektül gelişimi
ve ruhsal durumunda bozulmalara neden olabilmektedir. Solunum
sistemi, sinir sistemi, duyu organları, deri ve idrar yolları
hastalıkları sigara içen annelerin çocuklarında daha sık
görülmektedir.
Sigarada nikotin dışında karbon monoksit, siyanid, anilin,
metanol, hidrojen sülfit, arsenik, kurşun ve kadmiyum gibi
birçok toksin bulunduğu için potansiyel olarak bebekte
enomalilere neden olabileceği düşünülmektedir. Sigaranın
içerisinde 3000’nin üzerinde toksin bulunmaktadır. Şimdi bu
riskleri biraz daha istatistiksel bilgilerle ortaya koymak
istiyorum.
Düşük doğum ağırlığı nedenlerinin % 20-30’nun annenin sigara
kullanımına bağlı olduğu düşünülmektedir. Genel olarak sigara
kullanan annelerin bebekleri 200-250 gram daha düşük ağırlıkta
ve 1 cm daha kısa doğmaktadır.
Ayrıca doğum kilosu düşük olan bebeklerin kronik bir hastalığa
yakalanma ve doğumdan sonraki ilk 1 ay içerisinde ölüm riski 40
kat artmaktadır. Doğum ağırlığındaki düşüş ile içilen sigara
sayısı arasında direk bir bağlantı bulunmaktadır. Yani çok
yaygın bir inanış olan 5 sigaranı zararı yoktur düşüncesi
tamamen yanlış olup, sigaranın zararlı etkileri ilk sigara ile
birlikte başlamaktadır. Gebeliğin ilk 16 haftasında sigarayı
bırakan anne bebeklerinde doğum ağırlığı normal olmaktadır.
Sigara içen gebelerde düşük ve erken doğum olasılığı 2 kat
artmakta ve doğumdan sonraki ilk 1 yıl içerisinde ölüm riski
artmaktadır. Doğumdan sonra 2-5. aylar arasında “ani bebek
ölümü” en önemli bebek ölüm nedeni olup, sigara içen annelerin
bebeklerinde bu risk içilen sigara sayısına bağlı olarak 2-6 kat
artmaktadır.
Gebelik sırasında sigara bırakıldığı zaman doğum sonrası bebek
ölümlerinde %10 ve gebeliğin son dönemleri ile doğum sonrası
erken dönemde bebek kaybı riskinin ise %12 düzeyinde azalacağı
tahmin edilmektedir.
Gebelikte sigara kullanımın bir diğer önemi de bebeğin sinir
sistemi gelişimi üzerindeki olumsuz etkileridir. Yapılan
çalışmalarda doğum öncesi sigaraya maruz kalan bebeklerde
hiperaktivite, dikkat eksikliği, heceleme ve okuma zorluklarının
daha sık olduğu görülmüştür.
Yine bazı çalışmalarda bu bebeklerde entellektüel gelişimde
yetersizlik ve bazı davranış bozukluklarının daha sık olduğu
gösterilmiştir. Bunun sonucunda dikkat eksikliği, okuma ve
matematik problemlerinin öğrenilmesi ortalama olarak 4-5 ay daha
geç olmaktadır.
Sigara içerisindeki karbonmonoksitin beyin proteinleri, DNA,
noradrenalin ve seratonin konsantrasyonlarını azaltması, dopamin
dolaşımını değiştirmesi ve nikotinin beyin oksijenlenmesini
azaltmasının yukarıda söz ettiğimiz etkilerden sorumlu olduğu
düşünülmektedir.
Son zamanlarda yapılan bir çalışmada ise sigaraya maruz kalan
bebeklerin daha hiperaktif olduğu, stressle başa çıkmada daha
çok sorun yaşadıkları, daha az uyudukları, daha sık soludukları,
beslenme sorunlarının daha sık olduğu, daha çok terledikleri ve
daha sık ateşlendikleri gösterilmiştir.
Sonuç olarak gebelikte sigaranın bebek üzerinde doğum öncesi ve
sonrası dönemde çok önemli yan etkileri bulunmaktadır. Genel
olarak sağlık üzerindeki olumsuz etkileri de göz önünde
bulundurulduğunda sigara bırakmanın önemi açıkça görülmektedir.
Burada direk olarak değinmemekle birlikte sadece aktif değil,
pasif içicilikte aynı olumsuz etkilere yol açmaktadır.
