Gebelik ve emzirme kadının
hayatında beslenmenin öneminin arttığı bir dönemdir. Artan
protein, enerji, vitamin ve mineral ihtiyacı göz önüne alınmalı
ve sağlıklı bir beslenme programı uygulanmalıdır. Anne adayının
yetersiz ve dengesiz beslenmesi yetersiz kilo alması ya da aşırı
kilo alması risktir. Özellikle çalışan anne adayları, ergenlik
yaştaki hamileler, hamilelik öncesi hastalıkları olan veya düşük
kilolu hamile kalanlarda beslenme daha dikkate alınmalıdır.
Peki, ramazan ayında oruç tutmak isteyen anne adaylarını ne gibi
tehlikeler bekler ve oruç tutarken nelere dikkat etmeleri
gerekir…
Hamile kadınların oruç
tutmasında bir sakınca var mı?
Anne adaylarının oruç tutması
kendinin sağlığı ve taşıdıkları bebeğin sağlıklı gelişimi
açısında çeşitli riskler taşıyabilir. Oruç tutmayı planlayan
hamilelerin bu riskleri göz önünde bulundurarak karar
vermelerini tavsiye ediyoruz.
Hamileler oruçtan neden
olumsuz etkilenir?
Ramazanda uzun süren açlık saatleri anne adayını olumsuz
etkileyebilir. Öncelikle kan şekerinde düşmeye bağlı
halsizlik, sinirlilik, baş dönmesi, baş ağrısı gibi
problemlerle karşılaşabilirler. Bunun ötesinde özellikle
gastrit şikâyeti olan hamilelerde uzun süreli açlık, asit
üretimini arttırarak mide şikâyetlerinin daha da ağırlaşmasına
neden olabilir?
Uzun süre açlık normal kişilere göre hamileleri niçin daha
fazla etkiler?
Özellikle gebeliğin üçüncü ayından itibaren annenin kan şekeri
düzeyi gebelik öncesine göre daha inişli çıkışlıdır. Yemek
sonrası kan şekeri hızla yükselebileceği gibi açlık
dönemlerinde çok daha çabuk düşebilir. Bu nedenle gebelik
süresince sık sık küçük miktarlarda yemesi öğütlenir. Ayrıca
gebeliğin ilk aylarında görülen bulantı uzun süren açlıklarla
çok daha kötü bir hal alacaktır.
Oruç tutan hamileler iyi
beslenemezlerse ne gibi sorunlarla karşılaşırlar?
Oruç tutan hamilelerin iyi
beslenmemesi anne adayına kansızlık, ödem, diş kayıpları ve
düşük doğum ağırlıklı bebek doğurma gibi sorunlar olarak
yansıyacaktır. Ayrıca uzun süren açlıkta mide asidinde artma
olmaktadır. Bu da hamilelikte sık yaşanan mide yanması ve
ekşime gibi problemleri daha da aşırı bir hale getirebilir.
Hamilelikte dengeli beslenme önerilir. Bu da düzenli kalori
alımı ve vitaminlerin düzenli alınmasıdır. Uzun süre açlık
durumunda vitamin ve kalori alımındaki denge de bozulabilir.
Oruç tutan anne adayları
oruç tutmayanlara göre daha fazla kilo alırlar mı?
Uzun süren açlık beraberinde
metabolizma hızı düşer. Bu nedenle kadının hareket
kabiliyetinde azalmaya olur. Bu durum anne adayının daha az
kalori harcamasına neden olur ki, bu da kişiye kilo olarak
geri dönebilir. Ayrıca akşam yenilen ağır yemekler hamilelerde
sindirim şikâyetlerine neden olacağı gibi istenmeyen kilo
artışı da getirebilir.
Oruç tutulan dönemde meydana
gelen kilo artışı anne adayının iyi beslendiğini göstermez mi?
Oruç tutarken alınan kilolar
her zaman iyi beslenmiş olduğunu göstermez. Önemli olan
vitamini, mineralleri ve proteinleri dengeli almaktır. Kilo
alınması doğrudan sağlıklı olmanın bir belirtisi değildir.
Ayrıca fazla kilo artışı da çeşitli riskleri beraberinde
getirir. Vücutta insülin direnci artar. Buna bağlı olarak kilo
artışı önlenemez hal alabilir. Bu kişilerde gebelik şekeri
riski de artacaktır
Oruç tutulan saatlere su içilememesi hamileleri nasıl
etkiler?
Özellikle
sıcak günlerde hamilelerin su kaybı normal kadınlara göre daha
fazla artar. Bu nedenle hamilelere sık sık ve bol su içmesi
önerilir. Oruç tutan hamilelerin özellikle düzenli su da
alamamaları tansiyonda düşmeye ve bayılmaya neden olabilir.
Hamilelik döneminde tutulan
oruç anne karnındaki bebeği nasıl etkiler?
Oruçla ilgili yapılan bir
çalışmada oruç tutan gebelerde çocuğun içinde bulunduğu
amniotik sıvının azaldığı diğer bir çalışmada ise çocuk
hareketlerinde azalma olduğu yayınlanmıştır. Yaklaşık 10 yıl
önce yapılan bir başka çalışmada ise oruç tutan annelerden
doğan bebeklerinin kilolarında bir düşüklük saptanmamıştır.
Hangi durumlarda hamilelerin
hiçbir şekilde oruç tutmamaları gerekir?
Anne adayında şeker, gebelik
şekeri veya yüksek tansiyon gibi sorunları varsa kesinlikle
uzun süre aç kalmamalıdır. Bu gebelerin oruç tutması doğru
değildir. Ayrıca mide ülseri olanlar, karaciğer hastaları ve
ishal şikâyeti olanlar kesinlikle oruç tutmamalıdır.
Her şartta oruç tutmak
isteyen hamilelere ne tavsiye edersiniz?
Hamile de olsam oruç tutmaya
devam edeceğim diyorsanız mutlaka önce doktorunuzla bunu
konuşun. Risk taşıyıp taşımadığınızı öğrenin. Eğer bir sorun
yoksa dengeli beslenme prensipleri oruç tutan anne adayları
için de geçerlidir. Bu dönemde beslenme menüsü, anne ve
bebeğin ihtiyaçlarını en iyi miktarda karşılayacak şekilde
düzenlenmelidir. Sağlıklı bir gebe diyeti mutlaka; tahıl
grubu, meyve, sebze, et ve süt ürünlerini içermelidir.
Oruç tutan hamilelerin
ekstra vitamin alması yararlı mıdır?
Oruç tutmak isteyen kişinin
gebelik süresince zaten almakta olduğu vitaminler dışında
ekstra vitamin gereksinimi yoktur. Oruç günün belli
saatlerinde alınması gereken ilaç kullanımına engel
olmamalıdır. Vitamin ve demir gibi tek doz önerilen ilaçlar
iftardan sonra alınabilir.
Hamileler iftarda ve sahurda
ne tür menü seçmeliler?
Anne adaylarının günlük mutlaka
tüketmeleri istenen besinler vardır. Süt veya yoğurt günde iki
porsiyon tüketilmeli, bir porsiyon et, etli sebze yemekleri
veya bir porsiyon kurubaklagil o da olmazsa yumurtalı bir
besin yemelidir. Yine günde 3 porsiyon sebze, 3 porsiyon kadar
da meyve tüketmeleri ve sıvı yağlı yiyeceklerden
faydalanmaları şarttır.
Bu dönemde sağlıklı
beslenmenin koşulu nedir?
Tüm oruç tutanların yapması
gerektiği gibi bu besinleri bir anda değil az ve sık olacak
şekilde iftarla sahur arasına yaymalıdır. Oruçta sahura
kalkmak ve aç karnına oruç tutmamak esas olmalıdır.
Gebelikte yaşanan kabızlık
sorunu oruç tutulmasıyla kronik bir hal alır mı?
Gebelikte kabızlık sıkça
karşılaşılan bir sorundur. Oruç döneminde bu problemle
karşılaşma olasılığı artar. Özellik bağırsakları çalıştırmak
için dengeli ve kabızlığı önleyici posalı gıdaları beslenmek
önerilmektedir. Oruç tutarak uzun süre aç kalan hamileler
iftarda yağlı ve posasız besinler alınca kabızlık şikâyeti
daha sık ortaya çıkabilir.
Oruç tutan anne adaylarına
spor yapmalarını öneriyor musunuz?
Bu kişilere kalori alımları
normalin altına düştüğü için ağır spor yapmalarını tavsiye
etmiyoruz. Özellikle iftar sonrası tok karnına yapılan spor
hamile kadını çok rahatsız edebilir. Ancak doğum alıştırma
olarak adlandırılan nefes egzersizleri hamile kadını yormuyor
ise yapmasında herhangi bir sakınca yoktur.
ORUÇ TUTAN HAMİLELER İÇİN
İDEAL MENÜ
SAHUR:
1 bardak süt
2 kibrit kutusu kadar peynir
Domates, salatalık, biber
Esmer ekmek
Gün aşırı yumurta
Birkaç zeytin
Meyve
İFTAR:
Alternatif1
1 kâse çorba
Salata
Esmer ekmek
Alternatif2
1kibrit kutusu kadar peynir
2 dilim ekmek
Domates, salatalık
1–2 SAAT SONRA:
1 porsiyon et, tavuk ya da
balık
1 porsiyon sebze yemeği
2 kaşık yoğurt veya ayran
Esmer ekmek veya az yağlı
pilav,
makarna
Salata
1–2 SAAT SONRA:
1 bardak süt
2 porsiyon meyve
kaynak:www.jinemed.com.tr
Prof.Dr. Teksen Çamlıbel