“Evlilikte mutluluğu nasıl yakalayacağım ?”, “Uyumlu bir evlilik nasıl olur?”; soruları pek çok çiftin cevabını bulmakta zorladığı sorulardır. Evlilik ve evlilik uyumu konuları özellikle son 50 yıldır yurt dışı literatürde bir çok araştırmanın konusunu oluştururken; ülkemizde son birkaç yıl içinde bu konu başlıklarına yoğunlaşan çalışmalar görmekteyiz. Yapılan çalışmalara baktığımızda, evlilik ve evlilik uyumu ile ilgili pek çok tanımla karşılaşıyoruz. Bu tanımlardan en sık kullanılan ve aynı zamanda Çift Uyum Ölçeği’ni geliştirmiş olan Spainer’ın tanımıdır. Spainer ; Çiftler arası uyumun; 1) eşler arasında sorun yaratan farklılıklar , 2) kişiler arası gerginlik ve kişisel anksiyete , 3) eşler arası tatmin , 4) eşler arası bağlılık , 5) yapılmakta olan işlerin önemi konusunda eşler arasındaki fikir birliğinin dereceleriyle karar verilecek bir süreç olduğunu belirtmiştir.

Evlilikte Üçgen Modeli’ne göre ise; evlilik uyumu ile ilişkili faktörler bireysel özellikler, çift özellikleri ve çevresel etmenler olmak üzere üç başlıkta altında incelenebilir. Örneğin; özgüven, dışadönüklük, utangaçlık bireysel özellikler; yakınlık, çatışma çözme becerileri, uzlaşma çift özellikleri; aile kökeninin etkileri, anne babanın evliliği ise çevresel etmenlere ait faktörlerdir.

Nesne ilişkileri Kuramcıları ise; romantik eşlerle olan ilişkilerin çocukken anne baba ile olan ilişkinin bir yansıması olduğunu belirtirler, çocuğun anne ve babasına duyduğu bağlılık ve yakınlığın yetişkinlik döneminde başkalarıyla anlamlı ilişkiler kurma becerisini etkilediğini savunurlar.

Türkiye’nin farklı illerinden seçilen 57 evli çiftle yaptığım tez çalışmamda; anne ile duygusal yakınlık ve evlilik uyumu arasında pozitif ilişkisi saptanmıştır. Anne ile duygusal yakınlık evli çiftlerin uyum düzeyindeki toplam değişimin %26’sını açıklamaktadır. Aynı şeklide baba ile duygusal yakınlığın evlilik uyumu ile pozitif ilişkisi saptanmıştır. Baba ile duygusal yakınlık evli çiftlerin uyum düzeyindeki toplam değişimin %25’sını açıklamaktadır.

Çocukluk döneminde anne ve babamızla kurduğumuz ilişkinin niteliği yetişkinlik dönemi yakın ilişkilerimizi biçimlendirmektedir.

Evlilik uyumunun etkileyen pek çok faktörün varlığını göz önünde bulundurursak uyumlu bir evlilik sürdürmek imkansız görünse de; birkaç küçük noktaya dikkat etmemiz huzurlu bir evliliğin anahtarı olabilir.

Öyle ki; karşılıklı sevgi ve saygının haricinde, çiftlerin önce kendileri daha sonra da eşleri ve ilişkileri ile ilgili farkındalık sahibi olmaları uyumlu bir evlilik için son derece önem taşımaktadır. Dinleyen ve duygularını açıkça ifade eden çiftler, sorunları olduğunda konuşarak çözüm yoluna daha kolay ulaşabilirler. Sorunlarıyla baş edemediklerinde ise bir uzmandan yardım almak doğru olacaktır.

Uzm. Psk. Sedef Ulu