BEBEKLERDE EK BESİNLERE NE
ZAMAN, NASIL BAŞLANMALIDIR?
Gelişimi normal ve sadece anne
sütü alan bebeklerde, altı aydan önce ek
besinlere
başlanmamalıdır. Çocuk altı aylık iken ek besinlerden elde
edilen enerji toplam enerjinin %50’sini aşmamalı, buğday
unundan yapılmış (gluten nedeniyle) besinler altı aydan önce
verilmemelidir. Alerji öyküsü olan ailelerin çocuklarına
yumurta, balık, domates, çilek gibi allerjen olan besinler
aile öyküsüne göre başlanmalıdır.
EK GIDALARA NASIL BAŞLAMALIYIZ?
** Sakin olun ve yeni beslenme şeklini hem sizin için hem
bebeğiniz için iyi bir deneyim haline dönüştürün.
** Küçük ve uzun saplı kaşık kullanın ve kaşığın üstüne küçük
bir parça besin koyun.
** Çay kaşığı ile besin vermeye başlayın. Günde iki ile üç
kez, bir - iki kaşık verin.
** Beslenme aralığını bebeğiniz oluştursun. Çok hızlı veya
yavaş yedirmeyin.
** Her yeni besini tek başına başlayın. İki yeni besine bir
arada başlamayın.
** Bebeğin besini sindirebildiğini kontrol edin ( ishal olup
olmadığını kontrol edin ).
** Yeni besinlere geçerken, bunları yemeğe başlamadan önce
verin. Bebek doyduktan sonra yeni tat deneme isteği az olur.
Bebek verilen yeni besini ret ederse, bırakın birkaç gün veya
hafta sonra tekrar deneyin.
** Önce yutması kolay, pütürsüz besinlerle başlayın. Ezilmiş
besinler diş çıkmasına yardımcı olur.
** Meyve suyunu biberonla değil bardakla verin. Biberonla uzun
süre meyve suyu içme bebeğin dişlerinin meyve suyunda ki doğal
şekerlere temasına neden olur. Uzun süre şekerle temas etme
diş çürüklerine neden olur.
AYLARA GÖRE VERİLMESİ ÖNERİLEN EK BESİNLER:
0 – 6 Ay => SADECE ANNE SÜTÜ ( Bebeğin aylara göre büyümesi
izlenerek )
6. Ay => ANNE SÜTÜ
Devam Maması ( veya inek sütü )
Yoğurt
Meyve Suyu ( taze ) , sebze suyu
Pekmez
Yumurta Sarısı ( ¼ oranında )
7. Ay => ANNE SÜTÜ
Yumurta Sarısı ( tam )
Bisküvi, pirinç, pirinç unu, sütlü mama
Meyve Suyu ( taze)
Yoğurt
Et ( Tavuk Eti veya Balık Eti )
Bitkisel Yağlar
Sebze Püre veya Sebze Çorba
Pekmez
Devam Mamaları
8. Ay => ANNE SÜTÜ
İyi ezilmiş ev yemekleri ( kıymalı ve sebzeli )
Tam Yumurta veya Pastörize Peynir
Tahıl – Kurubaklagil ezmeleri
Pekmez
Süt veya Yoğurt
Devam Mamaları
12. Ay => ANNE SÜTÜ
Aile sofrasına oturtulup kendi deneyimlerine göre seçim ( Ev
yemekleri, Dolmalar, Kıymalı Sebze Yemekleri, Tarhana,
Mercimek, Unlu ve Yoğurtlu Çorbalar, Makarna, Pilav )
500 mlt Süt veya Yoğurt
Pastörize Peynir
Yumurta
Etler ( Tavuk Eti, Balık Eti, Dana Eti )
Meyve veya Taze Meyve Suları
EK BESİN VERİRKEN
DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Hayvan sütleri ile beslenmede
enfeksiyon riski fazladır. Bu nedenle 4-6 aya kadar bebek
mutlaka emzirilmeli, zorunlu olmadıkça diğer besinler
verilmemelidir. Diğer sütlerle besleme zorunluluğu olduğunda,
annenin dikkat edeceği en önemli nokta hazırladığı besinin ve
kullandığı kapların temizliğidir.
Biberon ve emzikler, kaşık ve
fincana göre daha zor temizlenir. Eğer annenin eğitim düzeyi
düşükse biberon kullanması önerilmemelidir.
Biberon kullanılıyorsa, emziğin deliği normal büyüklükte ve
bebeğin ağzına uygun olmalıdır.
Emzik verilirken bebeğin başı hafif yukarı kaldırılıp, emzirme
bitince dik tutulup
yuttuğu havanın çıkarılması sağlanmalıdır.
Süt hazırlandıktan ve temiz şişelere (bebeğin içebileceği
kadar) konulduktan sonra soğuk yerde saklanmalı, bebeğe
verileceği zaman sıcak su içinde ılık bir duruma
getirilmelidir. Soğutucu bulunmadığı durumlarda süt yerine
yoğurt kullanılmalıdır.
Süte eklenen şeker miktarı Önerilenden fazla olmamalıdır.
Örneğin her 100 cc (1 çay bardağı) süt için, 5 g. şeker (1 çay
kaşığı şeker veya 1 kesme şeker) yeterlidir. Sulandırılmamış
süt ve yoğurda şeker eklenmemelidir. Bebekte tatlı besinlere
duyulan istek mümkün olduğunca meyvelerle karşılanmalıdır,
şeker, çikolata ve şeker eklenerek hazırlanmış tatlılardan
kaçınılmalıdır.
Çocuğa bütün yeni besinler bir arada verilmemeli, önce birine
başlanıp çocuk ona alışınca, ikinci bir tanesi denenmelidir.
Ayrıca yeni bir besine az miktarda başlanıp, miktarı gittikçe
arttırılmalıdır.
Besinler her öğün için taze hazırlanmalıdır. Ek besinlere
alıştırmada zorlama
yapılmamalı pütürlü olması nedeniyle reddedilen besinler yavaş
ve sabırla denenmelidir.
Bebek belirli bir besini reddediyorsa, o besin birkaç gün
verilmemeli sonra yeniden denenmelidir. Anne besinleri
hazırlamadan önce ellerini mutlaka yıkamalıdır.
Bebeğe ilk yaşın sonuna kadar
kaynamış su verilmelidir.
Çocuğa Verilecek Ek
Besinlerin Hazırlanması
Yoğurt: Yoğurt yapmak için pastörize edilmiş ve
kaynatılmış süt 40-45 derece (el dayanır, dayanmaz sıcaklık)
getirilir. Bir kg. süte, 1 yemek kaşığı yoğurt ezilerek ilave
edilir. Sütün üzeri kapatılarak, kalın bir örtü ile sarılır
veya ılık bir yerde 5-6 saat mayalandırılır. Bebeklere her gün
taze yoğurt verilmelidir.
Meyve Suyu ve Ezmesi (püre): Elma, şeftali, armut, muz,
portakal, mandalina çocuklar için uygun meyvelerdir. Önce
meyve yıkanır, kabukları soyulur, cam rendede rendelenir,
süzülerek meyve suyu elde edilir. Dördüncü aydan itibaren
meyve ezmeleri şeklinde de verilir.
Sebze Çorbası: 1 orta büyüklükte patates, 1 küçük havuç
veya taze kabak,yaprak ıspanak veya diğer yeşil yapraklı
sebze, 1/2 tatlı kaşığı bitkisel sıvı yağ. Sebzeler yıkanır,
kabukları incecik soyulur, kazınır veya ayıklanır. 1.5 su
bardağı su kaynama derecesine gelince havuç ve patates konup
yumuşayıncaya kadar pişirilir. Yeşil yapraklı sebze eklenip 5
dakika daha pişirilir. Ateşten alınıp ezilir. 1 çay kaşığı
bitkisel sıvı yağ eklenir. Çocuk büyüdükçe sebze çorbası daha
koyu olarak hazırlanır. Pişen sebzeler püre makinesinden
geçirilerek ezildiği gibi tahta kaşıkla ezerek kevgirden de
geçirilir.
Muhallebi: 1 büyük su bardağı (250 mL) süte, 2 tatlı
kaşığı silme pirinç unu karıştırılır ve 10 dakika pişirilir.
İçine 1 yemek kaşığı pekmez veya şeker konup altı kapatılır.
Tarhana: Baharatsız yapılan tarhana çorbası da 4.ayda
çocuklara verilebilir. Bir silme yemek kaşığı tarhana, 1
bardak su ile karıştırılıp kaynatılır, ılık olarak çocuğa
verilir.
Kuru baklagiller: Et ve yumurta alamayan aileler,
çocuklarına kuru baklagillerden yapılmış yiyecekler verebilir.
Kırmızı veya kabuksuz sarı mercimek iyi pişirildiği takdirde
bebek için iyi bir protein kaynağı olur. Diğerleri de dış
zarları ayrılıp iyi pişirilerek verilebilir.
Mercimek çorbası: 1/8 su bardağı mercimek, 1/8 su
bardağı bulgur veya pirinç, 1/2 havuç, 1/2 tatlı kaşığı
bitkisel sıvı yağ. Kırmızı mercimek, bulgur ve havuç 1/2 su
bardağı su ile yumuşayıncaya kadar pişirilir. Pişme suyu
dökülmez. Tahta kaşıkla ezilerek kevgirden geçirilir. Kıvamı
koyu olursa su ilave edilebilir. Yağ konur 4.aydan itibaren
bir tatlı kaşığı ile başlamak
sureti ile, 7 aylıktan itibaren günde 3-4 yemek kaşığı
verilebilir. Mercimek sebze çorbası içine konarak da
pişirilebilir.
Yumurta: Tencereye su içine yumurta yıkanıp konur.
Kaynama derecesindeki suda 10 dakika pişirilir. Kabuğu soyulup
akı ayrılarak sarısı verilir. Sarısı ya sütle ezilerek veya
sadece ezilip veya sebze çorbasıyla karıştırılarak çocuğa
verilir. Yedi aydan sonra akı ile birlikte verilir.
Et ve Benzeri:
a) Kıyma: Hafif ateşte kendi
verdiği suyunu çekene kadar ısıtılıp yukarıda hazırlanan sebze
çorbası ve diğer çorbalar içine katılarak bebeğe verilebilir.
Kıyma, en uygun et verme şeklidir. Kıyma kavrulup soğutucuda
saklanır, çorba hazırlanırken bundan eklenir.
b) Köfte olarak: İki kere çekilmiş kıyma, az miktarda bayat
ekmek içi ve az tuzla iyice yoğrulur. Köfteler, dibi yağlanmış
kaim tavada kapalı olarak pişirilir. Normal büyüklükte bir
köfte içinde 30 g. kadar et vardır. İlk başlarken 1/5 köfte
verilir, miktarı gittikçe artırılır.
c) Tavuk eti, balık eti, karaciğer vb: Tavuk eti
kemiklerinden, balık kılçığından iyice ayrılır, ezilerek
verilir veya sebze çorbası içine katılır.
