Şaşılık gözlerin yanlış pozisyonda bulunup
farklı noktalara doğru baktığı bir
durumdur. Gözlerden bir
tanesi tam karşıya bakarken diğeri içe, dışa, yukarı yada
aşağıya bakmaktadır. Yanlış pozisyon sürekli belirgin
olabileceği gibi bazı yöne bakışlarda da ortaya çıkabilmektedir.
Çocuklarda sık karşılaşılan bu duruma ABD'de çocuklarda %4
oranında rastlanmaktadır. Erkek ve kız çocuklarında aynı
sıklıkta görülmekte ve çoğu hastada ailesinde başka kimsede
görülmemektedir.
Gözler birlikte nasıl çalışır?
Normalde gözler aynı noktaya bakarlar. Bunun sayesinde beyin iki
görüntüyü birleştirerek üç boyutlu görüntü oluşturabilmektedir.
Bu üç boyutlu görüntü derinlik hissininde oluşmasını
sağlamaktadır.
Bir göz farklı yöne baktığı zaman beyine farklı iki görüntü
gönderilecektir. Bu durumda beyin yanlış yöne bakan gözden gelen
görüntüyü yok sayacak ve sadece karşıya bakan gözün ilettiği
görüntüyü kabul edecektir. Böylece çocuk derinlik hissini
oluşturamayacaktır. Erişkinlerde şaşılık meydana geldiğinde ise
beyin bunu yapmayacak, her iki görüntüyü de kabul edecek ve çift
görme meydana gelecektir.
Ambliyopi -göz tembelliği
Çocuklarda sağlıklı görme seviyesi her iki göz normal pozisyonda
durduğu zaman ortaya çıkacaktır. Şaşılık kayan gözde görmenin
azalmasına yani göz tembelliğine (amblyopi) neden olacaktır.
Beyin iyi gören gözden gelen görüntüyü kabul eder ve kötü gören
taraftan gelen görüntüyü yok sayar. Bu durum şaşılık bulunan
çocukların yarısında bulunmaktadır.
Göz tembelliği iyi gören gözün belirli sürelerle kapatılmasıyla
tedavi edilmektedir. Erken tanı konulmuş olan hastalarda
amblyopi başarıyla tedavi edilmektedir. Tedavi ne kadar geç
başlarsa başarı şansıda o kadar küçüktür.
Şaşılığın nedeni, belirtileri nedir?
Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Gözü kontrol eden 6 adet kas
bulunmaktadır. Her iki gözünde normal pozisyonda olması için
kasların denge içinde bulunması ve koordineli bir şekilde
hareket etmesi gerekir. Santral sinir sistemini etkileyen
hastalıklarda ve görmeyi düşüren katarakt, yaralanma gibi
durumlardada şaşılık oluşabilmektedir.
Gözlerin aynı yöne bakmaması en önemli belirtidir. Bununla
birlikte güneşli ortamda gözlerden birini kısmak yada gözlerini
birlikte kullanmak için başını yana eğmek gibi belirtilerde
olabilir.
Şaşılık tanısı nasıl konur?
Bütün çocukların 4 yaşından önce göz doktorunuz tarafından
kontrol edilmiş olması gerekmektedir. Eğer ailede şaşılık yada
ambliyopisi bulunan başka biri varsa bu muayenenin 3 yaşından
önce yapılması gerekmektedir.
Bebeklerin gözleri içe dönük gibi durmaktadır. Bunun sebebi
burun kökünün daha geniş olması yada göz kapağının iç tarafında
deri kıvrımının bulunmasıdır. Yaş ilerledikçe bu görüntü ortadan
kalkacaktır. Gerçekten şaşılık olanlarda ise düzelme
olmayacaktır. Yalancı ve gerçek şaşılık arasındaki fark ancak
göz doktoru tarafından teşhis edilebilmektedir.
Şaşılık nasıl tedavi edilir?
Tedavide amaç görmenin korunması, gözlerin tekrar orta konuma
getirilmesi ve binoküler görmenin sağlanmasıdır.Bu amaçla :
Gözlük verilebilir, cerrahi tedavi yapılabilir, ambliyopi için
kapama tedavisi yapılabilmektedir.
Şaşılık ameliyatı nasıl yapılır?
Ameliyat sırasında göz küresi yerinden çıkarılmamaktadır.
Üzerinde ufak bir kesi yapılarak kaslara ulaşılmakta ve
şaşılığın tipine göre kaslarda çeşitli pozisyon değişiklikleri
yapılmaktadır. Gerektiği durumlarda iki göze birden müdehale
edilmektedir. Eriştinlerde lokal anestezi ile şaşılık
ameliyatları yapılabilse de çocuklarda genel anestezi şarttır.
Hasta günlük yaşantısına 1-2 gün içerisinde geri
dönebilmektedir. Ancak birçok vakada tekrar ameliyat gereksinimi
ortaya çıkmaktadır.
Her ameliyatta olduğu gibi şaşılık ameliyatlarının da da ufakta
olsa komplikasyon riski vardır. Bunlar enfeksiyon, kanama çok
nadirde olsa görme kaybıdır.
kaynak:www.gata.edu.tr
