İshal (diyare)
genellikle günde 3'den fazla sayıda sulu dışkılamadır. Ancak sık
dışkilamamnkıvamı bozuk değilse ishal değildir. Bebekler ilk
günlerde günde 2-3 kez dışkılar sadece anne sütü alan bebeklerde
dışkı sayısı 6-7 ye ulaşabilir. Çocuklarda ishal genellikle
hızlı gelişir. Süt çocuklarında, daha önce ishal geçirenlerde,
malnütrisyonu olanlarda inek sütü ile beslenenlerde ishal uzar.
Bu vakalarda malnütrisyonun oluşması, malnütrisyon varsa
ağırlaşması ve Ölüm riskinin artması söz konusudur. İshal en sık
0-5 yaş grubunda rastlanan bir hastalıktır. Anne sütünün
kesildiği ve/veya ek gıda verilmeye başlandığı 6-24 aylık
çocuklarda ishal oranı en yüksektir.Türkiye'de ishal 1 yaşından
küçük bebeklerde üçüncü, 1-4 yaş arası çocuklarda ikinci sırada
ölüm nedenidir. Öyleyse ülkemizde ishal önemli bir çocuk sağlığı
sorunudur. İshalin ne olduğunu, nedenlerini, tedavisini, korunma
ve önleme yollarını Öğrenerek, her aşamada karar verme
yeteneğini kazanarak pek çok çocuğun ölümü
engellenebilir.İshalin nedenleri ve bulaşma yolları; ishalin en
önemli ve en sık nedeni mikroplardır. Bunlar patojen bakteriler,
virüsler ve parazitlerdir. Bu mikropların kaynağı insan veya
hayvan dışkısıdır. İnsan ve hayvan dışkısı milyarlarca mikrop
içerir. İçme ve kullanma sularının, kaynakların, akarsuların,
sebze, meyve ve diğer yiyeceklerin, ellerin, beslenme için
kullanılan araçların insan ve hayvan dışkısıyla bulaşması sonucu
bu mikroplar ağız yoluyla vücuda alınır. Buna dışkı-ağız (fekal-oral)
yoluyla bulaşma adı verilir. Mikroplar barsağa geçerek
enfeksiyona ve ishale yol açar. Dışkı-ağız yoluyla bulaşmada
mikroplar kirli ellerle de taşınır. Patojenler barsak
hareketlerini ve barsak boşluğuna sıvı salgılanmasını
arttırırlar. Bu nedenle çevre sağlığı ve hijyen
kuralları iyi bilinmeli ve toplum da bilgilendirilmelidir.Diğer
bir risk faktörü de malnütrisyona yol açan yetersiz ve dengesiz
beslenmedir. Genellikle
karbonhidrat fazlalığı olarak karşılaştığımız dengesiz beslenme,
protein-enerji malnütrisyonun a yol açar. Bu da barsakta
fermentasyona neden olarak sulu dışkılama eğilimini arttırır.
Malnütrisyon vücut direncini azaltır. Bu nedenle ishal daha
kolay oluşur. İshaller ise malnütrisyonu ağırlaştırır. Hatalı
beslenen çocukların anneleri genellikle bilgisiz ve beslenme
eğitiminden yoksun oldukları için besinlerin temizliğine de
dikkat etmezler. Bu da çocuklarda barsak enfeksiyonlarını
arttırır.
Sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde ishal daha seyrektir.
Bunun nedeni anne sütünün direnç arttıran bileşimi ve
temizliğidir. Anne sütünü teşvik ederek ve dengeli beslenmeyi
öğreterek ishal vakalarının azalmasına yardımcı olunabilir.
