Adet dönemleri
kısa süren kadınların dikkate alması gereken luteal faz
yetmezliği (periyodun ikinci döneminin kısa sürmesi) kısırlık
sebebi olabiliyor.
Normalde 28 günde bir adet görmesi gereken bir kadın, 14.
günden sonra (yumurtlama günü) 28 günü tamamlamadan tekrar
adet görüyorsa luteal faz yetmezliği durumu ile karşı karşıya
demektir.
Luteal faz (periyoyodun ikinci dönemi); adet döngüsünde
yumurtlama olduktan sonra diğer adetin başlamasına kadar geçen
süredir. Adetin ikinci döneminin kısa sürmesi sık görülen, zor
farkedilen fakat tedavisi kolay bir durumdur. Rahimin içini
döşeyen dokunun doğru zamanda doğru yerde olmaması halidir.
Bebeğin rahime yerleşmesi, rahimin içini döşeyen dokunun
zamanlaması ile çok ilgili olduğu için yumurtlama zamanından
sonraki döneminin kısalığı gebeliğin gerçekleşmesi ve
devamlılığını sürdürmesini etkileyebilir.
İdeal bir adet döngüsünde vücut adet kanaması başlamadan
birkaç gün önce FSH (Follikül uyarıcı hormon) salgılamaya
başlar. Bunun sonucu yumurta taşıyan follikül denilen kistler
büyümeye başlar. Follikül yeterli olgunluğa ulaştıktan sonra
LH ( Luteinize Hormon) salınımı başlar. Bu hormonla follikül
çatlar ve içindeki yumurta tüplere doğru atılır. Çatlamadan
sonra follikül yeniden daha yoğun bir sıvı ile dolar. Oluşan
korpus luteum adındaki yapı adet döngüsünün ikinci yarısından
itibaren progesteron hormonunun salgılanmasından sorumludur.
Artmış progesteron seviyeleri rahimin içini döşeyen dokunun
kalınlaşmasını ve damarlanmasını artırarak rahimi embriyonun
tutunması için uygun hale getirir. Progesteron adet
kanamasının erken başlamasını da önler. Normal bir adet
döngüsünde korpus luteum ortalama 12 gün süreyle progesteron
salgılar.
Luteal Faz Yetmezliği?nde normal adet döngüsü birkaç yönden
bozulabilir. Zayıf follikül gelişimi, korpus luteumun erken
sonlanması, rahimin içini döşeyen dokunun progesterona uygun
yanıt vermemesi luteal faz yetmezliğinin sebepleri arasında
olabilir.
Luteal fazda vücut ısısının artışından progesteron sorumludur.
Vücut ısısını takip eden hastalar vücut ısısının 12 gün
süreyle yüksek kalmadığını farketmektedirler. Ayrıca bir
sonraki adet döneminde adet kanamaları yumurtlama olduktan
sonraki 12-14 günden daha önce olduğu farkedilebilir.
Luteal Faz Yetmezliğinden şüphelenildiğinde kan progesteron
seviyesine yumurtlamadan yedi 7 gün sonra bakılır. Progesteron
seviyeleri az olduğunda, tedavi genellikle dışarıdan
progesteron takviyesi vermek şeklinde olmaktadır. Bununla
birlikte, yetersiz folikül gelişimi de düşük progesteron
seviyesine neden olabilir. Adetin ortasında follikülün
boyutunu ultrason ile ölçmek ayrıca kan hormon seviyelerine
bakmak gerekmektedir. Eğer folikül gelişimi normal ise, luteal
fazda porogesteron desteği verilir. Eğer folikül gelişimi
yetersiz ise, yumurtalıkları uyarıcı ilaçlar vermek
gerekebilir. Bu sayede folikül gelişimi sağlanmakta ve daha
kaliteli yumurta oluşabilmektedir.
Tanı için yapılan tetkikler;
Genellikle, teşhiste kan progesteron seviyesi, luteal faz
uzunluğu ve ultrasonografik takip yeterli olabilmekte iken
daha uzun süren hastalarda endometrial biopsi
gerekebilmektedir.
Normalde endometrial biopsiyi bir sonraki adetten bir iki gün
önce almak gerekmektedir. Ayrıca bu adet döneminde hastanın
hamile olmadığının tespit edilmesi de gerekmektedir.
İşlem sırasında ufak bir miktarda rahim içindeki doku
patolojik inceleme için alınmaktadır. Doku seviyesinde
incelendiği için, elde edilen bilgi çok önemlidir. Patalog,
adetin o günü ile doku gelişiminin uygun olup olmadığını
inceler. Eğer uygun ise, rahimin iç dokusunun siklus ile
uyumlu olduğu belirlenir. Eğer iki günden fazla uygunsuzluk
varsa, doku uyumlu değil denir.
Luteal faz yetmezliği sık görülen bir durum olup tanı konması
oldukça kolaydır. Ayrıca, doğru tedaviye hemen cevap
vermektedir. Dolayısıyla, bu işlemde en önemli nokta, gerçek
nedenin belirlenmesi ve uygun tedavisinin planlanmasıdır.
