Adet kanaması esnasında ya da
hemen öncesinde kasıklarda ortaya çıkan rahatsızlık ve kramp
tarzında ağrılara dismenore ya da menstrüel kramp adı verilir.
Adet sancısı alt karın bölgesine lokalize, sırta ve bacaklara
yayılan yaygın bir ağrıdır. Ağrı genellikle adet başlamadan 1
gün önce başlar. Adetin ilk günü çok şiddetlidir ve en çok 2-3
gün sürer. Adet sancısı olan kadınlarda aynı zamanda bulantı,
baş ağrısı, kabızlık veya ishal yakınmaları da izlenebilir.
Dismenorenin Sebepleri:
Sancılı adet görme aslında normal adet görme mekanizmasının
önemli bir parçası olan, adet kanını dışarı atmaya çalışan
uterus (rahim) kasılmalarının kadın tarafından ağrı şeklinde
hissedilmesidir. Genel olarak yumurtlamanın olduğu adet
sikluslarında sancılı adet görülür, yani adet döneminde bir
miktar dahi olsa sancı olması oldukça normaldir ve kadının o
adette yumurtladığının göstergesidir.
Sancılı adet görmenin nadir görülen nedenleri arasında serviks
(rahim ağzı) girişi, kürtaj, enfeksiyon gibi nedenlere bağlı
olarak daralmış olması ve buna bağlı olarak adet kanının
"zorlukla atılması" ve spiral kullanımı yer alır.
Seconder dismenore:
Sekonder dismenore ise masum bir hastalık değildir. Genelikle
üreme organlarını içine alan bir hastalığın göstergesidir.
Özellikle endometriozis denilen hastalıkte belirgin olarak adet
sancısı vardır.
Sekonder dismenore nedenleri nelerdir?
1-Endometriozis
2-Yumurtalık kistleri veya tümörleri
3-Pelvik inflamatuar hastalık (PID)
4-Myomlar
5-Uterus polipleri
6-Rahim içi yapışıklıklar
7-Rahim içi araçlar
8-Rahim boynu darlıkları
9-Rahim tümörleri
10-İmperfore hymen (kızlık zarının adet görmeyecek şekilde tam
kapalı olması)
11-Çift uterus veya uterusda septun bulunması
12-Enfeksiyonlar
Eğer ağrılar;
-Normal zamanında gelen bir adet kanamasına eşlik etmiyorsa
-Her zaman olduğundan çok daha şiddetli ise
-2-3 günden daha uzun sürüyor ise
-Her zaman olandan daha farklı ise
mutlaka bir hekim kontrolünden geçilmesi gerekir.
Ne zaman jinekolojik değerlendirme gerekir?
Adet sancıları ağrı kesicilerle kontrol altına alınabiliyorsa ve
başka bir jinekolojik belirti yoksa jinekolojik muayene gerekli
değildir. Ancak adet sancıları çok şiddetli olup genel iyilik
halini etkilemeye başlamışsa ve/veya iş kaybına neden oluyorsa
mutlaka jinekolojik değerlendirme yapılmalı etkili bir tedavi
uygulanmalıdır.
TEDAVİ NASIL YAPILIR?
Orta dereceli bölgesel sıcak uygulama iyi gelebilir. Bunun için
sıcak banyo ya da ayaklara sıcak uygulama (sıcak bir havlu,
termofor) önerilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta sıcak
uygulama direkt karına yapılmamalıdır; çünkü karın içerisinde
herhangi bir iltihabı reaksiyon varsa bu karın zarına
yayılabilir ve oldukça tehlikelidir.
Tedavisinde anti inflamatuar non-steroid grubuna giren ağrı
kesiciler oldukca etkilidir. Kullanımına adet başlamadan bir gün
önce başlandığında etki daha da belirginleşir. Ağrı kesicilere
rağmen ağrı kesilmemişse doğum kontrol hapları kullanılabilir.
Her zaman iyi beslenme ve bunun adet kanaması sırasındada
sürdürülmesi ağrıyı azaltama da etkilidir.
Eğer kişide adet kanamasından önce baş ağrısı, karında
şişlik,...vb problemler oluyorsa adetten 1 hafta önce tuz
kısıtlanmasına gidilebilir. Yine doğal idrar yaptırıcı olan
maydanoz, ıhlamur, kuşkonmaz gibi besinlerin bu dönemde alınması
ödemi(vücutta su toplaması)ve ödemin neden olacağı rahatsızlığı
giderir.
Yine diyette B vitamini (Et, balık, karaciğer, kurubaklagiller,
yeşil yapraklı sebzeler, diğer sebzeler... ) ve Mg
(magnezyum)'dan zengin besinlerin (Yağlı tohumlar(fındık,
fıstık, susam...vb.), koyu yeşil yapraklı sebzeler, öğütülmemiş
tahıllar(kepekli ekmek) alınması bu dönemde oluşan
rahatsızlıkları ve ağrıyı gidermede yardımcı olur.
Ağrıyı gidermede kullanılan bir diğer yöntem düzenli
egzersizdir. Kas tonüsünü güçlendirici egzersizler ve nefes
egzersizleri dismeonoreyi kontrol eder. Menstrual problemleri
önlemek ve kas tonusunu artırmak için yüzme önerilen bir
egzersizdir. Bunun yanında kişinin ev ortamında yapacağı hafif
egzersizlerde ağrıyı azaltmada yardımcıdır.
Düzenli uyku,gerginliği azaltacağından ağrıyı kontrol etmede
kullanılır.
Psikolojik faktörler primer (1.cil) dismenorenin nedenlerinden
biri olarak kabul edilir. Bu yüzden cinsiyete ilişkin olumlu
duyguların sergilenmesi ağrının azaltılması için önemlidir.
Adet kanaması öncesinde ve esnasında kahve, çay, kola, çikolata
gibi kafein içeren gıdalardan uzak durulması, karın bölgesine
masaj yapılması, uzun süre ayakta durmaktan ya da yürüyüş
yapmaktan kaçınılması şikayetler üzerinde olumlu etki yaratır.
Aşırı yorgun, sinirli kişilerde adet sancısı daha fazla görülür.
Bu nedenle kanama esnasında dinlenmek son derece önemlidir. Yine
kabızlığı olanlar bu sancıları daha şiddetli yaşarlar. Lifli
gıdaların bol tüketilmesi kabızlığı önler. Bol miktarda su
içilmesi, sigaradan uzak durulması, fazla miktarda alkol
tüketilmemesi gibi basit ve kısa süreli önlemler ile sancılı
adet kanamaları biraz daha rahat geçirilebilir.
