Psikomotor Gelişim ve Sosyal
Gelişim Açısından 5 Yaş Çocuğu
Daha önce 4 yaş çocuğu hakkında verilen bilgiler ışığında 5 yaş
çocuğunun gelişimini anlatacağız. 5 yaş çocuğunun 4 yaş
çocuğundan ayırt eden bazı sosyal olaylar ve gelişmelere dikkat
etmemiz gerekir.
4 Yaş çocuğu ile 5 yaş çocuğu arasında olgunluk açısından büyük
bir fark vardır. 5 Yaş çocuğu sorulan sorulara verdiği kesin ve
kısa cevap 5 yaş çocuğunun ne kadar büyük bir gelişmiş sonucu
meydana geldiğini işaretidir.
4 yaş çocuğu ile arsındaki en büyük fark ise yaptığı iş de belli
olur.5 yaş çocuğu yapacağı işe önem verir, düşünür ve düşündüğü
şekilde uygular ve tamamlar.
Özetlemek gerekirse 5 yaş çocuğu kendi kendine yeter, sosyaldir,
kendinden emindir, şekilci ve uyumludur, rahat ve ciddidir.
Dikkatli ve kararlıdır. Nazik bir dosttur. Üstün bir kişi
değilse bile üstün bir çocuktur.
Buradan hareketle 5 yaş çocuğu sanki tüm gelişiminin son
safhasında gibidir. Hatta bazen onun büyüyüp de küçüldüğünü
düşünürüz. Aslında biraz da yanlış olmadığı açıktır. Özellikle
psikomotor gelişim olarak , gelişimin hızını kaybedeceği son
yaştadır. Bir çok psikomotor gelişim evrelerinin oluştuğu ve
sadece bunların geliştirilebileceği bir döneme okul çağına geçme
hazırlığındadır.
Genel Olarak Psikomotor Gelişim Evreleri 5-6 Yaş Çocuğu
Buradan hareketle 5-6 yaş çocuğunun neler yapabileceğini,
ebeveyn ve öğretmenlerin bu gelişme nasıl yardımcı olabileceğine
dair bilgiler vereceğiz.
Bizce 5 yaş çocuğunun gelişiminde dikkat etmemiz gereken en
önemli psikomotor gelişim türleri;
-Kas hakimiyetinin gelişmesi
-Denge gelişimi
-Duyu organları ile hareketlerin koordinasyonu
Denge Gelişimi
Çocuğun gelişimi 5-6 yaşlarında tüm hareketleri özellikle denge
hareketlerini oyuna çevirmiş ve bunlardan büyük zevk almaya
başlamıştır.
Dengenin gelişiminde en önemli etken işitme ve görme duyularının
gelişiminin tamamlanması ve kaslarının koordinasyonunu
sağlayabilmesidir.
Denge hareketlerinin bazılarına örnek vermek gerekirse;
-Tek ayağı ile zıplaması
Bu becerinin kazanılması ile birlikte çocuk “sek sek” oyunu
oynamaya başlar. Burada bahsedicimiz sek sek oyunu tabi ki 10-11
yaşlarında oynanan oyun gibi değil sadece tek ayağı üzerinde
zıplaması ve bunun çocukta uyandırdığı zevkin tadını
çıkarmasından öte gitmemektedir.
- Alçak engellerin üzerinden atlar veya ip atlar, özellikle kız
çocuklarının oynadığı, tek yada iki kişi karşılıklı oynanan ip
oyunları çocuklara dengesinin gelişmesi ile daha büyük bir zevk
vermekte kazanmanın tadını çıkarmaktadır.
-Engel atlama
Burada çocuk hem büyük kaslarının geliştirir hem de denge
hareketlerini uygular
Oyun: Yere iki büyük tahta blok konur, çocuğun bu tahta
bloklardan birinin üzerine çıkması istenir. Bir bloktan diğerine
atlaması istenir. Çocuğun becerisine göre bu iki blok arasındaki
mesafe belirlenir. Ama burada önemli olan çocuğun bu hareketi
yapabilmesidir.
Vücudun dengesini koruyabilme
Oyun : Bütün çocuklar bir daire üzerinde toplanmaları istenir.
Çocukların birbirinin omzundan tutması istenir. Bir ayağının
yerden kaldırılmasını söyleriz. Çocukların gözlerini bir noktaya
dikmesini sağlarız. Sonra bir ayaklarını indirip diğer
ayaklarını kaldırmaları isteriz. Bu hareketleri yaparken çocuk
önceleri zorlanır sonraları zevk almaya başlar. Ve ilerde bunu
oyun haline çevirir.
-Tahta bloklarda denge
Oyun: İki adet tahta blok araları açık olmak koşuluyla yan yana
yerleştirilir. Çocuğun her bir ayağını bu tahta bloklara
yerleştirmesi istenir. Ve bu tahta bloklar üzerinden yere
atlaması istenir. Yere atladığında iki ayağının bitişik olması
istenir.
- Bisiklete binmek
Daha önceleri belirtildiği çocuk 3 tekerlekli bisikleti ustaca
kullanmaya başlar ama asıl dengenin ve pedal çevirmenin
gerektirdiği iki tekerlekli bisikleti 5 yaşı sonu yada 6 yaşı
başlarında kullanmaya başlar. İlk başlarda koruyucu tekerler
takılarak kullandığı iki tekerlekli bisikleti sonraları çok daha
ustaca kullanmaya başlar.
Diğer Kaba Motor Hareketleri
1- İnce bir çizgi üstünde kolayca yürüyebilir
2- Çok hızlı bir şekilde koşabilir, Koşarken yerden her hangi
bir cismi alabilir.
3- Parmak uçlarında koşabilir.
4- Hareketlerini müzik ritmine uydurabilir
5- Her iki eliyle de sımsıkı tutar ve bırakır.
6- Dizlerini bükmeden parmak uçlarına değebilir.
7- Çömelerek oynar
8- Kendi başına yemek yiyebilir.
9- Dişlerini kendi başına fırçalayabilir
10- Saçını tarayabilir.
11- Atılan topu kontrollü bir şekilde tutar
12- Topu hedefe tutturabilir.
13- Giyinme ve soyunma gibi faaliyetlerde oldukça gelişmiştir.
14- Annesine sofra kurmak, toplama, toz almak gibi faaliyetlerde
yardım edebilir.
15- Basamaklardan rahat bir şekilde inip çıkabilir
16- Otururken desteksiz kalkabilir.
17- Top sektirir.
18- Topa sopa ile vurabilir
19- Tahta eşyalarla çeşitli eşyalar yapabilir.
20- El ve yüzünü yardım görmeksizin yıkayabilir
21- Kendi kendine soyunabilir ve bunu hızlı yapar
22- Tuvalet ihtiyacını kimseye ihtiyaç duymadan yapar.
23- Ritmik hareketleri, dansları yapabilir.
24- Müzik araçlarını kullanabilir.
25- Tahta çekiçle tahta çivi çakabilir
5-6 Yaş Çocuk Oyun Araçları
Biliyoruz ki psikomotor gelişimin ilerlemesi için çocuk oyun
dünyasını ve oyun araçlarını kullanır, şüphesiz bu araçlar onun
hem bilişsel , hem psikomotor hem de duyusal,dil gelişimine
yardımcı olur.
Oyuncaklar:
Boyutlu çalışmalar
Yap-boz'lar
Tekerlekli patenler
Basit resim ve harf oyunları
Gölge kuklaları
Basit dikiş dokuma tezgahları
Büyük arabalar- bisikletler
Sosyadramatik oyunlar
Halka atma
Top
Basit kağıt oyunları
Elektrikli trenler
Legolar
Bilgisayar
Tabi ki bu oyuncakları önemi oldukça fazladır ama çocuğun doğal
ortamda oynayacağı oyunlar onun hem hayal gücünü hem de
becerilerini artıracaktı.
Anne ve Balara Tavsiyeler
Anne- baba çocuğa gerekli materyalleri sağlayarak ona en büyük
iyiliği yapacaktır. Üzerinde ehemmiyetle durulması gereken
oyuncaklar arasında marangoz oyuncaklarını almasıdır.
Ayrıca bu dönemde çocuğa ucu küt makaslar vererek resim
kesmesini istemek de el-göz koordinasyonu ve küçük kas gelişimi
açısından okula hazırlık için yararlıdır.
Müzik kurslarına yada bale gibi beceri isteyen etkinliklere
çocuğun becerisine göre yönlendirmekte önemlidir.
